Economie

Blauwe diesel: (vracht)auto's rijden straks op zeewier

Harm Hilbolling en Hans de Bruijn • 25 november 2018 16:25

Chauffeur Patrick van groothandel Rensa tankt blauwe diesel. Beeld © RTL Z

De zee is al een energiebron als het gaat om waterkracht of windmolens, maar nu wordt ook energie gehaald uit planten die in zee groeien. Aan de kust in Noord-Holland staat het grootste lab op dit gebied ter wereld. "Wij denken dat zeewier zeer veel mogelijkheden heeft en dat gaan we nu verzilveren", zegt TNO-onderzoeker Jaap van Hal.

Bij het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) in Petten, onderdeel van TNO, wordt in een splinternieuw laboratorium geëxperimenteerd met biobrandstof uit zeewier. Dat zal vooral gebruikt gaan worden voor biobrandstof voor voertuigen.

Het lijkt het ei van Columbus. Maar ook op het gebruik van landbouwgewassen als brandstof is kritiek omdat er grond wordt gebruikt die ook voor het verbouwen van voedsel nodig is. Zo wordt het gebruik van palmolie als biobrandstof zelfs verboden, aangezien hiervoor massaal tropisch regenwoud moet worden gekapt.

Licht en zeewater

Dat nadeel kent zeewier in ieder geval niet. "Zeewier heeft om te groeien alleen maar licht en zeewater nodig", vertelt Van Hal. "Je kunt het kweken op plekken waar je anders niks doet. Dus je concurreert niet met het gebruik van land."

Een probleem is voorlopig wel de schaalbaarheid. Pas in 2035 kan de techniek groot inzetbaar zijn, verwacht TNO. Maar liefst tien procent van het totale energieverbruik van Nederland moet dan uit zeewier gehaald kunnen worden, vooral als biobrandstof voor voertuigen.

Het proces klinkt eenvoudig. Het zeewier wordt in het lab gesneden, en vervolgens in een soort snelkookpan gekookt zodat de suikers vrijkomen – zeewier bestaat voor zestig procent uit suikers. En in een aantal stappen wordt van die suikers dan bio-ethanol gemaakt, waarop auto's kunnen rijden.

Het zeewierlab van ECN in Petten. Beeld © RTL Z

Blauwe diesel

Dat merken ze ook bij de technische groothandel Rensa in Doetinchem. Daar rijden nu vijf van de vijftig vrachtwagens op zogeheten blauwe diesel: biodiesel waar een vijfde plantaardige brandstof is bijgemengd.

"Deze brandstof wordt gemaakt uit afvaloliën", zegt directeur logistiek Jur Hofland. "Er wordt in Zuid-Amerika dus geen landbouwgrond voor gebruikt. Het komt onder meer uit frituurvet. Een eerlijke brandstof." 

Maar ook hij kampt met het probleem van beperkte beschikbaarheid. En die maakt de blauwe diesel duur. Op dit moment te duur om meer vrachtwagens op de biodiesel te laten rijden, aldus Hofland. Biobrandstof uit zeewier zou op termijn de oplossing kunnen zijn.

Elektrificeren

Tot die tijd ligt de oplossing volgens Milieudefensie bij het snel elektrificeren van het vervoer. Daar zet ook het huidige kabinet momenteel vol op in.

Wel maakt het Planbureau voor de Leefomgeving één kanttekening. Met name de productie van het elektrische vracht- en luchtvervoer staat nog in de kinderschoenen. De 'gewone' en zo schoon mogelijke brandstof zal ook in die sector voorlopig nog volop nodig zijn.

'Geen horizonvervuiling'

Maar om genoeg zeewier te kweken is wel vijfduizend vierkante kilometer Noordzee nodig. Dat is negen procent van het totale oppervlak. Van Hal: "Maar je hebt geen horizonvervuiling. Je ziet alleen boeien waar de kweeksystemen aan vast hangen."  Maar ook hier geldt: de techniek om zeewier te kweken moet verder ontwikkeld worden.

In 2020 moet minstens tien procent van onze brandstof in het vervoer bestaan uit biomassa, zo hebben de landen in de Europese Unie gezamenlijk afgesproken. Er zijn verschillende opties, zoals biodiesel, bio-ethanol en biogas. Brandstoffen die worden gemaakt uit plantaardig materiaal, denk aan suikerriet, mais of palmolie. Maar ook aan afval zoals frituurvet, houtsnippers of algen.

Dankzij het gebruik van biobrandstof zijn minder fossiele grondstoffen zoals olie, steenkool en aardgas nodig. Dat betekent in ieder geval minder uitstoot van broeikasgas.

Biobrandstof ter discussie

Toch staat ter discussie of biobrandstof daadwerkelijk beter voor het klimaat is. "Het verbranden van hout in elektriciteitscentrales en van bio-ethanol en biodiesel in auto’s draagt niet of nauwelijks bij aan beperking van CO2-uitstoot. Daarom zijn ze niet geschikt als middel voor de transitie naar een duurzame energievoorziening", concludeerde de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).

Volgens Milieudefensie is de tweede generatie biobrandstof een stuk beter dan de eerste generatie. Al zit ook daar een keerzijde aan. Afval dat direct beschikbaar is, zoals bijvoorbeeld afgewerkt frituurvet, is er onvoldoende in ons land en dus moet dat geïmporteerd worden uit het buitenland. Met alle uitstoot van dien. Andere vormen, zoals bijvoorbeeld biobrandstof uit algen, zijn pas op de lange termijn grootschalig inzetbaar.

Bron • RTL Z / Harm Hilbolling en Hans de Bruijn