Economie

Als de VVD kerncentrales wil, moet dat met jouw belastinggeld

07 november 2018 17:53

Een kerncentrale. Beeld © iStock

Het debat over kernenergie in Nederland is terug van weggeweest. Dat roept vragen op over veiligheid en of kernenergie als schone bron gezien kan worden. Maar misschien wel belangrijker: wat kost kernenergie?

Dat antwoord blijkt niet zo eenvoudig te geven. Als een kerncentrale eenmaal staat, zijn de kosten voor het opwekken van energie buitengewoon laag. De brandstofkosten bedragen slechts 0,37 cent per kilowattuur, becijferde het Delftse adviesbureau CE.

Dat is vele malen goedkoper dan bijvoorbeeld gas of kolen. Twee energievormen waar we in Nederland trouwens vanaf willen.

Maar die kosten zijn bedrieglijk laag. Want met het bouwen, onderhouden en aftuigen van kerncentrales en het afvoeren van nucleair restmateriaal zijn bijzonder hoge kosten gemoeid. En die moeten worden terugverdiend.

Veel duurder dan kolen

Om de kosten van verschillende energiebronnen met elkaar te vergelijken is een maatstaf bedacht die alle kosten in een levenscyclus meerekent. De OESO, de economische club van rijke landen, berekende dat voor verschillende energiesoorten.

Wat blijkt? Kolencentrales zijn in ieder geval opvallend goedkoop. Gemiddeld zijn de kosten per megawattuur tussen de 20 en de 30 dollar in Nederland. Maar kolencentrales zijn ook buitengewoon vervuilend en die willen we dus niet meer.

Kernenergie is een stuk duurder. De OESO schat dat het in Nederland vier tot vijf keer duurder is dan kolen. Daarmee zit kernenergie in dezelfde bandbreedte als andere schone energievormen, zoals windenergie en zonne-energie. Toch wordt er meer wind- en zonne-energie opgewekt in Nederland. Waarom laten we kernenergie dan toch links liggen?

Gigantische investering vooraf

Het eerste, en belangrijkste, struikelblok is de gigantische investering vooraf. "Je praat dan al snel over 8 à 10 miljard euro voor een centrale van 1600 mW", zegt emeritus hoogleraar natuurkunde en kernenergie-expert Wim Turkenburg. Dat is grofweg drie keer zo groot als Borsele. "Er is geen energiebedrijf dat dat wil doen. Banken willen het ook niet financieren. Dus de animo is er niet, want de businesscase is heel moeilijk te maken." 

In Engeland wordt aan een centrale gewerkt, maar daar blijkt hoe lastig het is om alles rond te krijgen. Daar garandeert de overheid voor 35 jaar een prijs van 10 cent per kWu. Daarmee denken ze nu dat het uit kan, vertelt Turkenburg.

Die 10 cent is duurder dan wat de nieuwe generatie zon- en windtechnologie kan leveren en dus is de conclusie 'zonder overheidssteun kan het niet'.

De kerncentrale in het Zeeuwse Borsele. Beeld © ANP

Als backup niet rendabel

Het nadeel van veel zon- en windenergie is wel dat je een backup nodig hebt, voor wanneer er niet genoeg energie wordt geleverd. "Dat kan kernenergie zijn", zegt Turkenburg. Maar ook dan ligt er een probleem op de loer.

Wind en zon hebben namelijk voorrang op het energienet omdat ze gratis zijn. Als ze voldoende leveren moet de rest op een laag pitje. "Dat betekent dat je een kerncentrale niet zo snel kunt terugverdienen."

Dan is er nog een tweede probleem: als de windmolens veel stroom leveren, zakt de energieprijs en dat geldt voor de hele markt. "De waarde kan fluctueren tot bijna nul: dan verdien je niks. Dat maakt het buitengewoon lastig om een investering te doen in een kerncentrale."

Korreltje zout

Turkenburg zegt er wel bij dat die rekensommetjes met een korreltje zout genomen moeten worden. 

Hoe duur een kerncentrale is per energie-eenheid is natuurlijk afhankelijk van de aanname die je maakt over de levensduur. "Als je ervan uitgaat dat een centrale zestig jaar kan draaien in plaats van twintig jaar, dan worden de kilowatturen goedkoper." Immers: je smeert de investering dan over veel meer jaren uit en dus over veel meer geproduceerde energie.

"In die zin kan het zo zijn dat als je de totale som maakt, dat het aantrekkelijk kan zijn. Bedrijfseconomisch niet, maar macro-economisch wel", aldus Turkenburg. Met andere woorden: voor een bedrijfsinvestering is de terugverdientijd veel te lang en te onzeker, maar in principe hoeft kernenergie niet duurder te zijn dan andere energievormen.

Kerncentrales worden alleen maar duurder

De grote Nederlandse energiemaatschappijen zien nu in ieder geval niets in het bouwen van een nieuwe kerncentrale en de kans dat de overheid gaat subsidiëren lijkt ook zeer klein.

De overheid subsidieert technieken die op termijn daardoor goedkoper worden, zegt Turkenburg daarover. Dat is bij zon en wind ook gelukt, de prijzen zijn de afgelopen decennia veel lager geworden en de energieproductie is aanzienlijk toegenomen. Bij kernenergie ligt dat heel anders: het bouwen van centrales is de afgelopen decennia juist steeds duurder geworden.

Bron • RTL Z