Economie

Adviseurs cashen door extra risico te nemen voor pensioenfondsen

Michaël Niewold • 14 juli 2017 16:05 @michaelniewold

Kantoorpersoneel op de Zuidas. Beeld © Archieffoto ANP

Pensioenfondsen betaalden in 2015 1,5 miljard euro aan extra bonussen voor vermogensbeheerders, die beter hadden gepresteerd dan verwacht.

De 1,5 miljard komt bovenop de vergoeding die pensioenfondsen sowieso al betaalden voor de expertise van vermogensbeheerders, meldt toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB). Hoeveel dat is, meldt DNB er niet bij. 

Om dat zo te beleggen dat er genoeg rendement wordt gehaald om voldoende geld in kas te hebben om pensioenen te (kunnen blijven) betalen, huren fondsen vaak externe partijen in. Want fondsen hebben lang niet allemaal genoeg kennis in huis om non-stop de beurskoersen te volgen om een zo hoog mogelijk rendement te halen.

Bonussen maken niet uit

Opmerkelijk genoeg ziet de toezichthouder geen verschil in de rendementen die worden gehaald door pensioenfondsen die prestatievergoedingen betalen en pensioenfondsen die dat niet doen.

Dat sluit aan bij de beleggingsfilosofie van vermogensbeheerder Topcapital. Daar werken ze uit principe niet met prestatievergoedingen, omdat die het nemen van meer risico bij beleggen stimuleren. "Om tot zo'n prestatiefee te komen, moet je werken met een benchmark. Het bepalen van een goede representatieve benchmark is erg lastig", legt partner Frank den Blijker uit. "Als hij eenmaal is vastgesteld, kiest de beheerder vaak meer risico, want als hij boven de benchmark komt, wordt de vergoeding die hij krijgt hoger."

'Financiële prikkel om meer risico te nemen'

Hij legt uit dat bij dit soort prestatieafspraken bovendien geen boete wordt betaald als het rendement lager is dan de benchmark. "De straf is er dus niet bij underperformance, maar wel een beloning bij outperformance. Een performancefee wordt daardoor een financiële prikkel om meer risico te nemen."

Dat er bij Topcapital niet met prestatievergoedingen gewerkt wordt, komt omdat men niet gelooft in het beter presteren dan de markt. "Goed spreiden en de kosten laag houden, is al lucratief genoeg", aldus Den Blijker. "Het outperformen van de markt, daar geloven wij niet in. Het kan een tijdje goed gaan, maar op een gegeven moment zak je er ook weer onder."

Fondsen hebben last van lage rente

Pensioenfondsen mogen tot op zekere hoogte zelf kiezen hoe ze hun vermogen beleggen. Sommigen pensioenfondsen beleggen defensief, bijvoorbeeld in staatsobligaties van Nederland of Duitsland. Maar omdat de rente op de financiële markten op dit moment zo laag staat, moeten pensioenfondsen meer geld in kas hebben om straks de pensioenen te kunnen betalen. Eind maart hadden alle Nederlandse fondsen 1289 miljard euro. 

Pensioenfondsen moeten bij het waarderen van hun vermogen van DNB de zogeheten rekenrente hanteren en dat is een afgeleide van de rente op financiële markten. Die staat nu erg laag omdat de ECB maandelijks 60 miljard aan obligaties opkoopt. 

Meer risico, meer rendement

Goed, tot zover pensioenen voor dummies. Om toch rendement te halen, kiezen sommige pensioenfondsen voor 'actievere beleggingsstrategieën' of beleggingscategorieën zoals hedgefondsen en private equity. Dat kan weliswaar lucratiever zijn, maar is ook riskanter. Pensioenfondsen nemen daarom vermogensbeheerders in de arm en betalen hen daar een vergoeding voor.

Daarbij worden vaak afspraken gemaakt over bonussen. Vermogensbeheerders krijgen een bepaald percentage van het rendement dat extra wordt gehaald. Het gaat daarbij volgens DNB om 'omvangrijke prestatievergoedingen'. In totaal hielden de fondsen 6 miljard euro aan extra rendement over, na aftrek van kosten zoals de 1,5 miljard voor de vermogensbeheerders. 

Bonussen hoog voor private equity en hedgefondsen

Vooral de prestatievergoedingen die werden betaald voor beleggingen in private equity en hedgefondsen waren hoog, aldus DNB. In die categorieën toucheerden adviseurs gemiddeld 0,69 en 0,87 procent van het extra behaalde rendement. 

Het valt DNB op dat de macht van de grote getallen en kennis ook bij dit soort afspraken geldt: grote en gespecialiseerde pensioenfondsen betaalden in het algemeen een lager percentage. Als mogelijke verklaring geeft DNB dat zij een betere onderhandelingspositie hebben dankzij hun grootte of kennis.

Welke pensioenfondsen vermogensbeheerders inhuren, wil DNB niet zeggen. "Wij doen nooit uitspraken over individuele fondsen", zegt een woordvoerster.

Bron • RTL Z