Pieter Klein

Pieter Klein

@pieterkleinrtl

Pieter Klein over wat hem bezighoudt in zijn werk en privéleven.

Opinie

Het ministerie van Waarheid

28 mei 2019 06:00

Goedgemutst komt Julio Poch aangewandeld. De haag van journalisten bij de rechtbank in Rotterdam wordt vriendelijk begroet. Vandaag komt de Nederlands-Argentijnse ex-piloot z’n recht halen. Hoopt hij. Na acht jaar onschuldig verblijf in een Argentijnse cel. Poch versus de Staat, versus het ministerie van Justitie.

'U bent meneer Poch?', vraagt de rechter bij aanvang van de zitting. "Ik ken u niet, maar ik ken uw foto uit de krant." Inderdaad. Wereldberoemd in Nederland. Want – ooit – verdacht van betrokkenheid bij 'dodenvluchten' onder het regime-Videla. Een bekendheid die geen mens zou willen. Vrijgesproken op 29 november 2017.

"Wat ik wil, is waarheidsvinding. Ik hoop dat u dat mogelijk maakt."

Aan het slot van de zitting zegt Julio Poch in zijn laatste woord: "Ik ben niet beschermd door de overheid. Ik heb geen kans gehad om me destijds te verdedigen. Er is helemaal geen goed onderzoek gedaan. Wat ik wil, is waarheidsvinding. Ik hoop dat u dat mogelijk maakt."

Waarheidsvinding. Precies de reden waarom ik kom luisteren. Ik vraag me af hoeveel waarheid zal worden gesproken. Ik raakte geïntrigeerd door het verhaal dat Argos eind vorig jaar publiceerde. Over het Nederlandse onderzoek dat zou zijn stilgelegd omdat justitie er geen been in zag, en dat het later toch werd doorgezet na druk van de toenmalige minister van Justitie, Hirsch Ballin. En dat dat staat in een intern politie-document

Vreemde, schimmige dateringen van processen-verbaal. Allemaal van nadat Nederland zélf Argentinië op 14 juli 2008 alsnog op het spoor van Julio Poch had gezet.

Ik snuffelde zelf ook wat in de dossiers. En kwam hetzelfde gekke gat tegen, tussen de eerste onderzoeksfase in 2006, en daarna. En vreemde, schimmige dateringen van processen-verbaal. Allemaal van nadat Nederland zélf Argentinië op 14 juli 2008 alsnog op het spoor van Julio Poch had gezet, met een onjuist en 'misleidend' rechtshulpverzoek, waarin Poch werd opgeknoopt. Want in Argentinië hadden ze nog nooit iets over hem gehoord. En het Nederlandse onderzoek was een farce; het kwalificeert amper als onderzoek. Er was nul bewijs. Niets.

De advocaten van Poch, Carry Knoops-Hamburger en Geert-Jan Knoops, fulmineren fel tegen het onderzoek dat minister Grapperhaus (Justitie) begin dit jaar instelde naar de zaak-Poch. Grapperhaus is (namens de overheid) immers zelf de beklaagde. De minister beloofde dat onderzoek omdat hij zo hechtte aan 'waarheidsvinding'.  Voor Poch. Voor alle betrokkenen. En néé, beloofde hij de Kamer - het was zeker niet ingesteld 'om de civiele rechtsgang' (dit proces-Poch) te belemmeren.

Nog geen post gezien, van het ministerie van waarheid.

Als de minister zo in waarheidsvinding gelooft, waarom is daar dan in deze zaak niets van gebleken, sneert de verdediging. En, inderdaad, het valt mij ook op: in het verweerschrift van de Landsadvocaat staat niets nieuws. Niets. Geen nadere onderbouwing, geen verdere bewijsvoering. De staat verwerpt nog steeds iedere vorm van morele of juridische aansprakelijkheid. Nog steeds oogt het Nederlandse dossier niet compleet. "Er bestaan stukken die niet in het dossier zitten", stelt Carry Knoops.

M’n gedachten dwalen af naar een Wob-procedure die RTL Nieuws voert bij het Ministerie van Justitie om alle Argentijnse rechtshulpverzoeken inzake Poch openbaar te krijgen. Nog geen post gezien van het ministerie van Waarheid. Ook niet verwacht, trouwens. Zeker niet voor vandaag. De waarheid heeft kennelijk tijd nodig.

Allemaal insinuaties en geruchten

Het team-Knoops onderbouwt vandaag het verzoek om een reeks betrokkenen als getuigen te mogen horen, zoals de oud-ministers Ernst Hirsch Ballin (Justitie) en Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken). Na zo’n voorlopig getuigenverhoor, kan de procedure voor een schadevergoeding voor Poch gevoerd worden. En beter onderbouwd. Vandaar dat ze hen aan de tand willen voelen over hun betrokkenheid bij het onderzoek en de motieven die destijds een rol speelden. En over het besluit om Argentinië te tippen over de laatste vlucht van Poch, zodat die in Spanje kon worden gearresteerd (omdat Nederland Poch niet rechtstreeks mocht uitleveren).

Heeft u misschien nog iets toe te voegen, in te trekken, of aan te vullen, op uw verweerschrift, vraagt de rechter op enig moment aan de landsadvocaat. (Als ik in het team-ministerie-van-Waarheid zou zitten, had ik me zorgen gemaakt). Nee, nee, antwoordt de landsadvocaat. Waarna ze herhaalt dat het horen van getuigen een 'fishing expedition' is, alleen maar op basis van 'insinuaties' en 'geruchten'. Dat dit geen pas geeft, juridisch gezien. Voor je het weet wordt elke oud-minister voor ieder gerucht voor een rechter gesleept. De staat vraagt de rechter om alle onderzoekswensen van de verdediging af te wijzen.

Er wordt niets ontkend, niets bevestigd. Gewoon: geen antwoord.

En weer valt op dat door de landsadvocaat geen antwoord gegeven wordt. Hoe bijvoorbeeld de toenmalige minister van Justitie betrokken raakte. Welke rol hij speelde. Op welke momenten. Met wie. Op grond waarvan. Wat de overwegingen en motieven waren. Er wordt niets ontkend, niets bevestigd. Gewoon: geen antwoord. Lekker, die waarheidsvinding.

Er gebeuren nog twee gekke dingen. In het verweerschrift werd gezegd dat de Argos-onthulling over het politiedocument en de rol van Hirsch Ballin allemaal 'insinuaties' waren, en dat 'volstrekt vaag blijft om wat voor document het gaat en of het überhaupt bestaat'. Vandaag laat de landsadvocaat voor de geschiedschrijving nog even weten: "Ik heb vandaag niet gezegd dat het niet bestaat." Oké, dankuwel.

Op de valreep komt er nog een aap uit de mouw

En op de valreep komt er nog een aap uit de mouw. Het onderzoek dat Julio Poch en zijn advocaten willen, met het horen van getuigen, mag er van de landsadvocaat ook niet komen, omdát er al een onafhankelijk onderzoek loopt. Het onderzoek van Grapperhaus. De verantwoording hoort thuis in het 'politieke domein'. Met andere woorden: liever geen pottenkijkers bij ons eigen onderzoek, en geen onderzoek via deze rechtszaak. Beste rechter, stuurt u Julio Poch met z'n rotadvocaten maar het bos in. Interessant: de landsadvocaat doet vandaag namens de staat exact datgene wat Grapperhaus namens de staat beloofde om niet te doen – het frustreren van de rechtsgang.

Zo marcheert het ministerie van Waarheid.