Buitenland

Brexithorde genomen: Brits parlement stemt in principe voor deal

Matthias Pauw • 20 december 2019 15:33 @mattpauw

De Britse premier Boris Johnson in het Lagerhuis. Beeld © AFP

Het Britse parlement heeft zojuist een belangrijke horde genomen in het brexitproces. Een ruime meerderheid stemde voor de brexitwet op hoofdlijnen, waardoor het Lagerhuis op schema ligt om begin januari definitief goedkeuring te geven.

Heel anders dan bij eerdere stemmingen, was het vandaag niet zo spannend. Na de grote verkiezingsoverwinning van de Conservatieve partij vorige week, was meteen duidelijk dat de deal van Johnson de eindstreep gaat halen.

358 parlementariërs stemden voor, 234 stemden tegen.

Op koers voor brexit op 31 januari

Vandaag debatteerde het parlement voor het eerst over de wetgeving die de deal tussen de EU en het VK moet omzetten in Britse wetgeving. De uitslag van de stemming van vandaag betekent dat het parlement op hoofdlijnen akkoord is met de wet, die daardoor de volgende fase van de parlementaire behandeling ingaat.

Tijdens de volgende stadia van het proces gaat het parlement de wet minutieus bestuderen en kunnen er amendementen worden gemaakt. Het is de bedoeling om het debat over de brexitwet op 9 januari afgerond te hebben. Als het Lagerhuis dan akkoord gaat, wat zeer waarschijnlijk is, zal de wet naar het Hogerhuis (de Britse Eerste Kamer) worden gestuurd.

De verwachting is nu dat de wetsbehandeling voor 31 januari helemaal doorlopen is, waardoor de Britten op die datum de EU zullen verlaten.

Overgansperiode

De wet zet dus de deal die Johnson in oktober met de EU sloot om in nationale wetgeving. In de deal hebben de partijen een aantal zaken afgesproken.

Ten eerste dat er een overgangsperiode komt die direct ingaat op de brexitdatum en loopt tot december 2020. Tijdens de overgangsperiode blijft in feite alles nog even zoals het is. Die tijd moet worden gebruikt om de toekomstige relatie tussen de EU en het VK uit te werken.

Het belangrijkste onderdeel daarvan is een vrijhandelsakkoord. Daarin kunnen de EU en het VK afspraken maken over hoe en of er importheffingen voor goederen gaan gelden en bijvoorbeeld aan welke standaarden producten moeten voldoen.

Opnieuw pittige onderhandelingen

Het uitonderhandelen van zo'n akkoord belooft weer bijzonder pittig te worden, omdat de EU waarschijnlijk in ruil voor vergaande toegang tot de EU-markt zonder importheffingen, wil dat het VK zich aan veel regels blijft houden waar Europese bedrijven zich ook aan moeten houden, om oneerlijke concurrentie tegen te gaan.

De overgangsperiode mag volgens de deal eenjarig verlengd worden met een of twee jaar, maar in de brexitwet heeft Johnson laten opnemen dat het VK geen verlenging mag aanvragen.

Rechten van burgers, eindafrekening

Naast de overgangsperiode regelt de deal nog een aantal belangrijke zaken: ten eerste blijven de rechten van EU burgers in het VK en omgekeerd beschermd. Ook na de brexit mogen zij daar blijven wonen en werken en naaste gezinsleden laten overkomen, ook in de toekomst.

Ook wordt in de deal geregeld wat het VK en de EU nog aan elkaar moeten betalen, als het VK de EU heeft verlaten. Dat komt uiteindelijk neer op zo'n 30 miljard euro. Die rekening zou eerder hoger uitvallen, maar omdat de Britten langer lid van de Unie zijn gebleven hebben ze langer gewoon als lidstaat 'contributie' betaald.

Noord-Ierland

De laatste zeer belangrijke clausule uit de deal is de regeling om de grens tussen Noord-Ierland en Ierland open te houden na de brexit. Dat is feitelijk het enige wat de deal van Johnson anders maakt dan de eerdere versie van de deal die voormalig premier May sloot met de EU.

Zij bereikte een akkoord met daarin de intens gehate en inmiddels gesneuvelde backstop. In de deal van Johnson is die vervangen door een nieuwe regeling waardoor Noord-Ierland in feite onderdeel blijft van de interne markt van de EU, waardoor er geen grenscontroles plaats hoeven te vinden of belastingen te worden geïnd tussen Noord-Ierland en Ierland (onderdeel van de EU).

De prijs die daarvoor wordt betaald is dat er dus wel controles gaan plaatsvinden binnen het VK: op goederen die van de rest van het VK naar Noord-Ierland worden verscheept. Die grens binnen het land is pijnlijk, maar zorgt er wel voor dat de Britten zelfstandig handelsdeals kunnen sluiten.  Iets wat voor Johnson en een deel van zijn Conservatieve partij van essentieel belang is.

De oude backstop had ertoe kunnen leiden dat dit voor onbepaalde tijd onmogelijk zou zijn.

Bron • RTL Z / Matthias Pauw