Buitenland

Brussel somber over brexit onder leiding van Boris Johnson

23 juli 2019 06:03

Boris Johnson. Beeld © AFP

Alles wijst er op dat Boris Johnson de nieuwe Britse premier wordt. Vandaag wordt bekend wie de leiderschapsverkiezing heeft gewonnen en in de peilingen is Johnson de torenhoge favoriet. Als premier erft Johnson ook de brexit-chaos van vertrekkend premier Theresa May. De vraag is hoe hij dat gaat aanpakken.

In Brussel zijn ze somber gestemd, hoort politiek verslaggever Fons Lambie. De algemene indruk is dat Johnson straks als premier geen duidelijk plan heeft. "Daarom wordt in toenemende mate rekening gehouden met een zogeheten no deal-brexit", zegt Lambie. 

Bij een no deal-brexit verlaten de Britten de Europese Unie zonder afspraken, waardoor bijvoorbeeld veel hogere importtarieven gaan gelden. "Dat heeft enorme gevolgen voor de handel", zegt Lambie. In het Verenigd Koninkrijk wordt zelfs serieus rekening gehouden met een recessie, bij een vertrek zonder deal.

Frustratie

Boris Johnson wil af van bepaalde afspraken die eerder zijn gemaakt door vertrekkend premier Theresa May en de EU. Over dat scheidingsakkoord is bijna twee en een half jaar onderhandeld, maar het Britse parlement, dat goedkeuring moet geven, stemde het plan al drie keer weg.  

In plaats van dat de Europese Unie en de Britten nader tot elkaar komen, verwachten ze in Brussel daarom alleen nog maar meer frustratie, zegt Lambie. "De betrokkenen zijn buitengewoon sceptisch. Ze zien voorlopig geen enkele poging van Johnson om de Britten met een deal uit de EU te loodsen. Natuurlijk proberen ze tot op het laatste moment een oplossing te verzinnen, maar niemand ziet hoe de EU de nieuwe premier tegemoet kan komen."

Uitgesproken

Johnson is een stuk meer uitgesproken dan zijn tegenkandidaat Jeremy Hunt. Dat spreekt de Conservatieve partijleden aan, zegt correspondent Anne Saenen in Londen. "Daarnaast hopen zij dat hij met zijn charisma meer voor elkaar kan krijgen, dan tot nu toe werd gedacht."

Johnson ziet vooral niets in de plannen die zijn bedacht voor de kwestie rond de Ierse-grens. Bij een brexit verlaat Noord-Ierland, onderdeel van het Verenigd Koninkrijk, de Europese Unie. Het aangrenzende Ierland blijft wel binnen de EU. De Ierse grens wordt dan een zogeheten Europese buitengrens.

Grensconflict

Normaal zijn daar douane-controles nodig, maar dat wil niemand op de Ierse grens. De vrees is dat de grenscontroles zorgen voor nieuw geweld in het grensgebied, net als eind vorige eeuw. 

Om te voorkomen dat er grenscontroles worden ingevoerd, is de zogeheten backstop bedacht. Dat is vrij vertaald een vangnet, dat eventueel ingaat na de overgangsperiode, eind 2020. Het zorgt ervoor dat de Britten en de Europese Unie tijdelijk in een speciale douane-unie blijven. Net zo lang totdat er een oplossing is bedacht.

EU houdt voet bij stuk 

Johnson gruwelt van dat idee. Hij vindt dat de EU op die manier teveel macht heeft over de Britten. Hij wil de backstop daarom uit het huidige scheidingsakkoord slopen. Zelf gelooft hij dat met behulp van nieuwe technologieën aan de grens, zo'n eventuele douane-unie niet nodig is. 

Maar de Europese leiders zijn duidelijk, zegt Lambie. "Als Johnson naar Brussel komt zullen ze het scheidingsakkoord niet openbreken. De backstop, het vangnet, wil de Europese Unie koste wat kost houden, ook omdat het zeer belangrijk is voor EU-lidstaat Ierland. Tot nu toe geven de Ieren geen krimp."

Boris Johnson schuwt een no deal-brexit niet. Beeld © AFP

No deal-brexit 

Tegelijkertijd tikt de klok door. Op 31 oktober, de dag van Halloween, moet de brexit geregeld zijn, of er nu een deal is of niet. De brexitdatum is al eerder uitgesteld na pittig overleg eerder dit jaar. Het is onwaarschijnlijk dat dit opnieuw gebeurt. "Het vorige uitstel was een moeizaam besluit. De Franse president Macron was destijds al fel tegen uitstel voor de Britten. Dat zal nog steeds zo zijn", zegt Fons Lambie.  

Johnson heeft tijdens zijn campagne duidelijk aangegeven dat hij een no deal-brexit niet schuwt. Tegenover de Britse pers benadrukte hij dat de Britten uitstekend voorbereid zijn. 

Maar binnen de EU denken ze daar anders over, hoort Fons Lambie. "Ze zeggen dat de Britten er echt niet klaar voor zijn. Ook wij zouden ons beter moeten voorbereiden op een no deal-brexit, is de opvatting, maar wij liggen wel veel beter op schema dan de Britten."

Verdeeldheid 

En ook in het Verenigd Koninkrijk is lang niet niet iedereen zo zelfverzekerd als Boris Johnson, zegt correspondent Anne Saenen. "Een flink aantal partijgenoten is nog steeds tegen een no deal-brexit. Boris Johnson krijgt te maken met exact dezelfde problemen als Theresa May", zegt Saenen. "Johnson kan dat standpunt binnen de partij niet volledig negeren."

Het is daarom de vraag of Johnson water bij de wijn gaat doen. In het verleden heeft hij al laten zien dat hij wel flink van mening kan veranderen, zegt Saenen. "Als er iemand is die moeiteloos de zogenaamde 'rode lijnen' verbuigt, dan is hij het wel." 

De zelfverzekerde Johnson kan zich hoe dan ook klaarmaken voor pittige onderhandelingen. Zowel in Brussel als in Londen.

Bron • RTL Nieuws