Buitenland

Italiaanse jacht op belastinggeld wordt met de dag gekker

Maarten Veeger • 13 juni 2019 06:10 @breakingsweep

Premier Conte van Italië. Beeld © Getty

Italiaanse ministers presenteren de laatste dagen bijzondere voorstellen om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. De laatste zijn mini-staatsobligaties en een heffing op de miljarden die zitten verstopt in bankkluisjes. De premier zelf en de Europese Commissie vinden het helemaal niets.

EU-commissievoorzitter Jean-Claude Juncker was deze week glashelder over de ontwikkeling van de Italiaanse overheidsfinanciën. "We denken dat Italië de verkeerde kant opgaat. En dat Italië het risico loopt de komende jaren in een strafprocedure te belanden," zei hij tegen nieuwssite Politico, die zich met name op Europese politiek richt. "Het probleem van Italië is een serieus probleem."

132 procent

Dat de staatsschuld van 132 procent van het nationale inkomen een probleem is, weten ze in Italië ook. Ook is bekend dat de problemen alleen maar groter worden, met de huidige begroting.  

Het land gaat gebukt onder die alsmaar gegroeide staatsschuld. Waar de rest van Europa een sterk economisch herstel kende in de afgelopen jaren, noteerde Italië zelfs een kortstondige recessie. De groei schommelt de laatste maanden tussen de 0,0 procent en 0,1 procent.

Premier Conte (r) legt het EU-commissievoorzitter Juncker nog eens uit. Beeld © Getty

Leuke plannen

Dat belemmert de ruimte voor de regering om haar plannen zoals belastingverlagingen, vervroegd pensioen, een basisinkomen, kinderbijslag en meer van dat soort leuks, door te voeren. Regeringspartij Lega introduceerde daarom het idee van zogenoemde 'kleine staatsobligaties'.

Met die kleine staatsobligaties wil de partij de schulden die de overheid heeft bij het bedrijfsleven betalen. Ministeries en andere overheidsinstanties hebben samen nog 27 miljard euro aan openstaande rekeningen van toeleveranciers open staan. Bedrijven klagen al lange tijd over dat ze door die onbetaalde facturen in problemen dreigen te raken.

President Mario Draghi van de ECB ziet niets in de mini-obligaties. Beeld © Getty

5 tot 100 euro 

In plaats van euro's krijgen bedrijven waar de Italiaanse overheid schulden heeft zo'n mini-obligatie. In feite gaat het dus om stukjes papier die een waarde mee krijgen toebedeeld van 5 tot 100 euro.

De ontvanger kan dat schuldpapier in de toekomst dan gebruiken om de overheid te betalen, bijvoorbeeld belastingen. Bij de supermarkt of andere bedrijven zijn de mini-obligaties dan weer niets waard. 

'Tweede geldeenheid' 

Toch lijkt dit schuldpapier verdacht veel op het scheppen van geld. Het mag dan ook niet verbazen dat president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank ze afkeurt. Hij noemde het een 'tweede geldeenheid' naast de euro en dat is illegaal in de EU.

Als Lega het idee verkocht krijgt en hardmaakt dat het geen tweede valuta is blijft er overigens een probleem. Het uitgeven van deze mini-obligaties komt dan neer op het verhogen van de staatsschuld. Dat is, zeker in het geval van Italië, niet gewenst.

Vlnr: vicepremier Di Maio, premier Conte, vicepremier Salvini en minister van financiën Tria. Beeld © Getty

Slecht plan

De regeringspartijen Lega en de Vijfsterrenbeweging zijn toch gecharmeerd van het idee. Ze stuiten binnen de regering alleen op verzet van de partijloze premier Giuseppe Conte en de eveneens partijloze minister van financiën Giovanni Tria.  

Buiten de regering is er meer kritiek. De Italiaanse centrale bank wil niets van de plannen weten. En ook een bestuurder van de werkgeversvereniging ziet het niet zitten: "Laten we de politici maar betalen met die stukjes papier, niet de ondernemers," zo zei hij in Corriere Della Sera.

Kluisjes

Vice-premier Matteo Salvini lanceerde dinsdagavond op televisie een ander nieuw plan. Hij wil de miljarden aan waarde die Italianen in kluisjes hebben zitten bij banken gaan belasten. Hoeveel geld en waardevolle spullen en in die kluisjes zitten is onduidelijk. Schattingen lopen op tot 200 miljard euro.

Het idee was dat daarover een belasting van 15 procent betaald moet worden, zo meldden Italiaanse media. Dat moet ervoor zorgen dat dit 'verstopte' geld zichtbaar wordt en wat meer uitgegeven gaat worden. Daardoor moet dan de economie weer groeien.

Afpakken van spaargeld

Maar op dat plan kwam woensdag nog meer kritiek dan op de mini-staatsobligaties. Het wordt gezien als het afpakken van het spaargeld van Italianen.

Salvini zwakte het voorstel vervolgens af. Er moet alleen een belastingheffing komen over het gedeelte van dat spaargeld dat zwart zou zijn verkregen.

Matteo Salvini maakt een selfie met jonge aanhangers. Beeld © Getty

Vechtend

Ook daar is veel kritiek op. Dat is in feite een generaal pardon voor mensen met zwart geld. Met een eenmalige heffing is dat geld wit gemaakt. Het is een aanpak die ook Silvio Berlusconi geregeld toepaste in zijn jaren als premier. 

De afgelopen weken rolden de twee coalitiepartijen veelvuldig vechtend over straat. Gesterkt door de overwinning bij de Europese verkiezingen claimt met name de Lega meer macht.

Waar Vijfsterrenleider Luigi di Maio nog wel wil overleggen met Brussel over de aanpak van de belabberde overheidsfinanciën, lijkt Lega-leider Salvini geen trek te hebben in een compromis. Hij hoopt juist door belastingverlaging en minder bureaucratie dat Italianen meer gaan werken, waardoor de economie herstelt.  

Schoon genoeg

Premier Conte liet verleden week weten schoon genoeg van te hebben van de ruzies achter zijn rug om. Hij dreigt op te stappen als die door blijven gaan. Sindsdien lijkt de strijdbijl begraven. Maar door de precaire situatie met de overheidsfinanciën, de dreiging dat Brussel een boete gaat uitdelen en meer controle wil, kan dat weer snel veranderen. 

 

 

Bron • RTL Z / Maarten Veeger