Buitenland

Brexitdeal weer weggestemd, niemand weet hoe nu verder

Matthias Pauw • 12 maart 2019 20:12 @mattpauw

Theresa May Beeld © ANP

De brexitdeal die premier Theresa May met de Europese Unie (EU) heeft gesloten is voor de tweede keer weggestemd in het Lagerhuis. Maandag haalde de Britse premier nog extra toezeggingen binnen van de EU, maar die bleken onvoldoende om het parlement te overtuigen.

Maar liefst 391 parlementariërs stemden tegen haar brexitdeal, 242 stemden voor. De nederlaag is wel minder groot dan medio januari, maar het verschil tussen de voor- en tegenstemmers is nog altijd 149. Het Lagerhuis telt 650 leden. Het was in de loop van de dag al duidelijk dat de deal die May met de EU had onderhandeld het weer niet zou halen. 

"Weer is het een forse nederlaag. Vraag is nu of May de komende dagen aan het roer blijft. Maar of ze nu blijft of niet: de enige logische optie is nu uitstel van brexit", zegt parlementair verslaggever Fons Lambie.

Stemming over no-deal en uitstel

Morgen staat er alweer een belangrijke stemming op de agenda van het Lagerhuis. Dan gaat het erom of er een harde brexit, zonder deal, moet komen. Omdat een meerderheid daar tot nu toe tegen was, is het onwaarschijnlijk dat dat gaat gebeuren.

Als morgen ook no-deal wordt weggestemd volgt donderdag een stemming over uitstel van de brexitdatum, die nu nog gepland staat voor 29 maart om middernacht Nederlandse tijd.

'Frustratie bij EU'

Bij EU-landen hoor je al weken veel frustratie over de Britten. In Brussel is de stemming inmiddels: het moet nu echt een keer klaar zijn met de Britten. Maar uiteindelijk heeft de EU ook belang bij een deal.

Ook al zijn EU-landen veel beter voorbereid op een no-deal dan een paar maanden geleden, toch heeft niemand zin een chaotisch no-deal-scenario. Dus verwachten diplomaten en insiders dat uitstel van brexit onvermijdelijk is, aldus Lambie.

Uitstel

"De verwachting is dat EU-leiders volgende week woensdag en donderdag moeten beslissen over het uitstel. Komt er uitstel tot aan de Europese verkiezingen eind mei? Of duurt het uitstel minstens tot eind 2019 of zelfs tot halverwege 2020?"

"Een kort uitstel biedt geen enkele oplossing, want de verdeeldheid in Londen verdwijnt niet zomaar. Lang uitstel is ook niet makkelijk te regelen: hoe ga je bijvoorbeeld om met de Europese verkiezingen? Moeten de Britten dan alsnog naar de stembus voor het Europees Parlement? Daar zit ook in Londen niemand op te wachten", zegt Lambie.

Backstop voor Ierland

Het pijnpunt voor veel parlementariërs uit Mays eigen Conservatieve partij en de Noord-Ierse gedoogpartner DUP is en blijft de backstop. Dat is een soort verzekeringspolis om de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open te houden.

Die treedt in werking als de EU en het VK aan het eind van de overgangsperiode geen andere oplossing hebben gevonden om de grens op het Ierse eiland open te houden. In dat geval blijft het VK in een douane-unie met de EU, tot er iets beters is bedacht waar beide partijen mee kunnen leven.

Als het VK in een douane-unie blijft, moet het veel Europese regels blijven volgen en kan het niet zelf handelsverdragen afsluiten. En dat is een angstbeeld voor veel Britse parlementariërs.

Te weinig zekerheid

Daarom probeerde May op het laatste moment nog de juridische garantie af te dwingen dat de backstop maar tijdelijk is. Maar een einddatum wilde de EU er niet op vast plakken.

Wel kreeg May garanties dat de backstop opgeschort kan worden door een speciaal arbitragepanel, als blijkt dat de EU zijn best niet doet om tot een nieuwe regeling te komen. Maar dat bleek dus te weinig zekerheid voor het parlement.

Laatste kans

Er is een goede kans dat het Lagerhuis stemt voor uitstel van de brexitdatum. Maar wat moeten de Britten met uitstel? Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, heeft gisteren klip en klaar gezegd dat er nu echt niets meer te onderhandelen valt en dat dit echt de laatste kans was.

Verplicht meedoen aan de Europese verkiezingen

Bovendien kan het uitstel maar van zeer korte duur zijn. Juncker heeft maandag namelijk ook duidelijk uitgesproken dat als de Britten de Unie nog niet hebben verlaten op het moment dat de Europese verkiezingen plaatsvinden, van 23 tot 26 mei, dat het VK dan verplicht is om óók die verkiezingen te organiseren en het een nieuwe lichting europarlementariërs naar Brussel en Straatsburg moet sturen.

Zowel Theresa May als Juncker waarschuwden dat het wegstemmen van de deal ertoe kan leiden dat de brexit helemaal niet doorgaat.

De komende dagen moet blijken hoeveel de woorden van Juncker en May waard zijn. Er is een nieuwe situatie ontstaan. Eind vorig jaar, toen de deal eindelijk was uitonderhandeld, klonk namelijk ook het geluid dat er niets meer aan te veranderen viel. En toch heeft de EU daarna nog twee keer geprobeerd de Britten tegemoet te komen.

Bron • RTL Z