Buitenland

Lagerhuis stemt over toekomst Britten: de hete hangijzers

Chris Koenis • 29 januari 2019 17:08 @chriskoenis

De in inmiddels welbekende 'speaker' van het Lagerhuis, John Bercow. Beeld © AFP

Een grote dag voor het Britse parlement vandaag. Na een debat stemmen de leden van het Lagerhuis over een reeks amendementen. Die bepalen de bewegingsruimte van premier Theresa May bij de onderhandelingen over de toekomstige relatie met Europa. Dit zijn de meest in het oog springende zaken.

Het zal misschien geen jongensdroom zijn geweest, maar de brexit heeft speaker John Bercow tot een beroemdheid gemaakt. En de strenge, charismatische, en soms ook ploeterende voorzitter van het Britse Lagerhuis mag weer vol aan de bak vandaag. Order, order!

Want de parlementsleden stemmen vanavond over een aantal amendementen, voorstellen tot wetswijzigingen, waarmee ze premier May kunnen bijsturen. En Bercow bepaalt hoogstpersoonlijk welke voorstellen er behandeld worden.

Deadline verschoven?

Daarbij staat niet alleen de haalbaarheid van een brexitdeal met de EU op het spel. Er wordt vooral ook gestemd over de onderhandelingsruimte die May nog krijgt van haar land en - haast nog belangrijker - de mogelijkheid tot het verschuiven van de brexitdeadline. 

Die laatste ligt op 29 maart aanstaande en hangt als een zwaard van Damocles boven het verdeelde Koninkrijk. Als er geen akkoord komt, stevenen we af op een ongecontroleerde, harde brexit met grote onzekerheid voor burgers en bedrijven.

Want de brexitdeal die May in november na jarenlang onderhandelen met de EU sloot, werd twee weken geleden genadeloos weggestemd door 432 van 650 parlementsleden. Een dag later overleefde May ternauwernood een motie van wantrouwen.

May op haar centrale sprekersplek in het Lagerhuis. Beeld © AFP

Zij zijn fel tegen de zogenoemde backstop: de noodoplossing die in werking treedt als het VK en de EU met geen oplossing komen voor de open grens tussen Ierland (EU) en Noord-Ierland (VK). In dat geval moet het VK zich al die tijd blijven houden aan de regels van de douane-unie met de EU.

Backstop terug op tafel

Begin deze middag heeft de geplaagde Britse premier voor het eerst gezegd dat de deal moet worden opengebroken. May liet haar kabinet weten dat juridisch bindende aanpassingen van de controversiële backstop onvermijdelijk zijn. Ze gaat hier op korte termijn over in gesprek met EU-leiders Merkel, Macron, Juncker en mogelijk Mark Rutte. Tot dusver heeft ze echter stellig nul op het rekest gekregen.

De huidige zetelverdeling in het Britse Lagerhuis. Beeld © RTL Z

Hieronder de zeven amendementen die Bercow heeft uitgekozen, op volgorde van stemming. Er zijn wat doublures: voorstel 1 en 6 gaat allebei over het voorkomen van een harde brexit, maar geven daar een iets andere invulling aan. Ook zijn er twee voorstellen (5 en 6) over het verschuiven van de brexitdeadline.

Rond 20.00 uur Nederlandse tijd gaat de stemming van start. Bij elk amendement - die allemaal een letter hebben meegekregen - duurt een besluit naar verwachting 15 minuten.

1. Andere versie douane-unie

Voorstel van Mays aartsvijand, Jeremy Corbyn van de grootste oppositiepartij Labour. Dit amendement (met de letter A) wordt als eerste besproken en wil een harde brexit koste wat kost voorkomen. In plaats daarvan moet er een andere vorm van een douane-unie met de Europese Unie worden gezocht.

2. Kleine partijen willen gehoord worden

Dit voorstel (O) komt van Ian Blackford, fractieleider van de Schotse Nationale Partij (SNP) en de kleinere oppositiepartij Plaid Cymru uit Wales. Hierin staat vermeldt dat ook de Schotten en Welshmen 'overweldigend tegen de brexitdeal van de premier hebben gestemd' en daarnaast dat ook zij pleiten voor een verlenging van artikel 50 [het verschuiven van de deadline -red.] en het voorkomen van een harde brexit.

3. Zes dagen voor het parlement

Een voorstel (G) van Mays partijgenoot Dominic Grieve - die ook tegen de brexit is. De voormalige procureur-generaal wil dat het parlement straks zes volle dagen de tijd krijgt om te beslissen over de alternatieve brexitopties die op tafel komen. Daarmee trekt het Lagerhuis dus meer macht naar zich toe.

4. Deadline verlengen tot eind 2019

Na het eerste voorstel van Corbyn is dit opnieuw een zeer belangrijk voorstel. Het amendement (B) komt van Labour-parlementariër Yvette Cooper, luis in de pels van May. Cooper wil dat wanneer May géén akkoord bereikt voor 26 februari, dat artikel 50 (de brexitdeadline dus) wordt verlengd tot eind 2019.

Als hiermee wordt ingestemd, wordt de druk op May verder opgevoerd en tegelijkertijd een harde brexit op 29 maart voorkomen.

5. Deadline verlengen tot 2021

De overtreffende trap van het vorige voorstel. Dit amendement (J) is ingediend onder leiding van parlementslid Rachel Reeves, eveneens Labourlid. Ook Reeves wil dat de brexitdeadline wordt uitgesteld als May op 26 februari nog met lege handen staat, maar dan met twee jaar. Een groep partijoverschrijdende parlementariërs steunt Reeves hierin.

6. Harde brexit te allen tijde voorkomen

Voorstel (I) van de conservatieve Caroline Spelman, oud-minister van Milieu. Zij wil - met steun van zeker 115 andere parlementsleden - dat het Verenigd Koninkrijk de EU überhaupt niet verlaat zonder deal. Het verschil met het voorstel A van Corbyn is dat dit amendement raadgevend is, en dus niet juridisch bindend.

7. Nooit meer een harde Ierse grens

Last but not least: het veelbesproken Brady-amendement (N) van de invloedrijke conservatief Sir Graham Brady over de toekomstige Ierse grens. Brady wil dat de backstop moet worden vervangen door 'alternatieve regelingen om een harde grens te voorkomen'.

Dit is wat de EU tot dusver heeft uitgesloten. Maar als het steun krijgt, kan May terug naar Brussel met een voorstel dat wel gesteund wordt door haar parlement. Iets wat de Britten tot nog toe niet gelukt is.

Bron • RTL Z