Buitenland

Hoe blijft de EU toch zo eensgezind tijdens brexit-onderhandelingen?

13 december 2018 18:12

Mark Rutte in gesprek met de Franse president Macron (l), de Belgische premier Michel (r) en de Britse premier May (m). Beeld © ANP

De brexit dreigt een grote bende te worden, als het dat niet al was. Premier May won gisteren een vertrouwensstemming binnen haar eigen partij, maar lijkt alsnog voor een onmogelijke opgave te staan. Nu de tijd begint te dringen, blijft de EU wonderwel eensgezind.

Na een tumultueuze dag gisteren is May vandaag alweer in Brussel te vinden, waar een Europese top op de agenda staat, die vooral over de brexit zal gaan.

De Britse premier hoopt aan het einde van de dag met een politieke verklaring van de andere lidstaten in de zak terug te reizen naar Londen, waarin de EU nogmaals benadrukt dat de backstop - de noodoplossing voor het openhouden van de grens tussen Ierland en Noord-Ierland - echt bedoeld is als een tijdelijke regeling.

Meer garanties

Die backstop houdt namelijk in dat als er voor december 2020 geen andere oplossing is gevonden om die grens open te houden, het VK in een douane-unie blijft met de EU, waardoor de grens wel open kan blijven. Britse parlementariërs vrezen dat het VK daardoor na de brexit voor onbepaalde tijd innig verstrengeld blijft met de EU en daardoor ook geen eigen handelsakkoorden af kan sluiten met andere landen.

Met extra garanties hoopt May toch de brexitdeal door haar eigen parlement te kunnen loodsen, maar het lijkt niet waarschijnlijk dat dat gaat lukken. De extra verklaring verandert namelijk niets aan de tekst van de brexitdeal, en die wordt ook niet meer gewijzigd, zeggen de andere EU-landen unaniem.

Verschillende belangen, toch eensgezind

Opmerkelijk is dat het de rest van de EU lukt om al twee jaar eensgezind op te trekken en ook nu de druk toeneemt, lijkt dat zo te blijven. De reden daarvoor is betrekkelijk eenvoudig, legt politiek verslaggever Fons Lambie uit. Geen enkel land heeft baat bij een no-deal brexit en dus staan alle neuzen dezelfde kant op.

"Sommige landen trekken er heel hard aan, andere wat minder, maar ze staan niet tegenover elkaar", aldus Lambie. Nederland is een land dat economisch relatief hard geraakt wordt door een harde brexit, net als Duitsland. Die landen is er dus veel aan gelegen om dat te voorkomen. Maar in Oost-Europa maken ze zich juist weer zorgen over de rechten van burgers, omdat er veel Polen en Bulgaren in het VK wonen. Die landen willen juist op dat front opkomen voor hun onderdanen.

De Spanjaarden willen ook dat het op dat front goed geregeld wordt, omdat veel Britten in het Zuid-Europese land overwinteren en die willen ze niet kwijt. En zo kan het dus dat het bastion van de EU standhoudt.

Tijd rekken

Dat er niets meer veranderd gaat worden aan de deal, komt ook door de rode lijnen die de Britten hebben getrokken, zei premier Rutte vanmiddag nog voorafgaand aan de Europese top. Volgens hem is wat er nu voorligt het hoogst haalbare, aangezien het VK geen vrij verkeer van personen wil, geen grens in de Ierse zee en geen douane-unie.

Dus is de tactiek van de Britten om tijd te rekken, zeggen diplomaten in Brussel. May komt vanavond terug met een verklaring in de achterzak die ze kan gaan verdedigen in haar eigen land. De hoop is dat Britse parlementariërs de komende tijd wat afkoelen en met hun achterban gaan praten om vervolgens toch eieren voor hun geld te kiezen en voor de deal van May stemmen, zo vat Lambie het sentiment samen.

Maar het lijkt ijdele hoop, en ook in Brussel is de verwachting niet dat de deal van May uiteindelijk door het parlement komt. Toch was May vandaag nog strijdbaar: "We moeten deze deal over de streep trekken", zei ze bij aankomst in Brussel.

Bonusoptie: meer tijd

Toch lijkt er nog een extra optie te zijn: iets meer tijd. Premier Rutte liet gisteren in de Tweede Kamer doorschemeren dat het niet uitgesloten is dat de brexitdatum iets wordt uitgesteld.

De reden daarvoor mag alleen niet zijn dat de Britten er gewoon nog niet uit zijn of een andere deal willen. Uitstel is alleen een optie als er net meer tijd nodig is om alles rond te krijgen, bijvoorbeeld als gevolg van nieuwe verkiezingen of een referendum in het VK.

"Mijn vermoeden is dat, als zich het scenario voordoet en er zicht is op een oplossing, men zal zeggen: we gaan dat welwillend en serieus bekijken en waarschijnlijk ook doen", aldus Rutte over uitstel van de brexitdatum.

Een eventuele verschuiving van de brexitdatum kan trouwens sowieso maar heel kort zijn. Eind mei staan er namelijk Europese verkiezingen op de agenda. Als de Britten dan nog lid zouden zijn van de Unie, moeten er ook Britse Europarlementariërs worden gekozen. "Nu Europese verkiezingen organiseren in het VK? Dat gaat niet gebeuren", aldus Lambie.

Nexit, iemand?

Dus zit er voorlopig weinig anders op dan een verklaring opstellen, wachten en hopen. Maar die onzekerheid is voor niemand goed, zegt Rutte. "Natuurlijk is dit niet in het Nederlands belang, het is in niemands belang! Als nog iemand denkt dat nexit een goed idee is: kijk eens naar Engeland wat een enorme schade het aanricht."

Inmiddels is de Europese top begonnen. Premier May zal daar haar Europese collega's toespreken. Daarna moet ze weg, en gaan de overige 27 landen samen overleggen over de verklaring én over plannen voor het ergste scenario: een no-deal-brexit.

Bron • RTL Z