Buitenland

Als Trump wint, hoeveel macht heeft hij dan écht? Veel

Frederieke Hegger • 08 november 2016 08:30 @frederiekeh

Donald Trump hield gisteren een persconferentie. Beeld © AFP

De één ligt nu al wakker van de verkiezingsuitslag. De ander haalt zijn schouders op: ach, hoeveel macht heeft zo'n president nou echt? Hij moet toch eerst alles langs het Amerikaanse parlement krijgen? Think again. Trump, maar ook Clinton, kan zo een oorlog beginnen.

Oké, leg uit.

Als het om defensie gaat, heeft een president veel autonomie. "Hij of zij kan bijvoorbeeld het leger inzetten en daarna pas toestemming vragen aan het parlement", vertelt Amerika-correspondent Erik Mouthaan.

Of er is in het verleden al toestemming gegeven: "De strijd tegen IS bijvoorbeeld, die valt nog onder het mandaat van de strijd tegen terroristen na 9/11." Een nieuwe president kan onder hetzelfde mandaat meer actie ondernemen in de regio.

"Als het om oorlog en vrede gaat, dan heeft de Amerikaanse president inderdaad veel macht", bevestigt Amerika-analist Diederik Brink. "Voor een langere periode van oorlog moet je wel langs het congres. Maar je kunt in principe zo beginnen. Zelfs met een nucleaire aanval."

Wat wil Clinton?

Van de defensie- en buitenlandplannen van Hillary Clinton weten we meer, omdat ze daar meer over heeft gezegd én omdat ze minister van Buitenlandse Zaken is geweest. "Clinton is eerder voor interventie dan Trump, omwille van economische belangen of humanitaire redenen. Ze praat ook veel over vrouwenrechten en diplomatie. En ze is streng tegen Rusland", zegt Brink.

En Trump?

Donald Trump daarentegen, is minder voorstander van Amerika als wereldwijde politie. "Trump heeft gezegd: als er ergens een crisis is, hoeven wij niet meer direct in te grijpen. Terroristen wil hij wel 'terugbombarderen naar het stenen tijdperk', maar de Baltische staten bijvoorbeeld – die bedreigd kunnen worden door Rusland – wil hij niet per definitie verdedigen. Daarmee is de NAVO eigenlijk dood, want daar geldt: een aanval op één van ons, is een aanval op ons allemaal."

Tel je dat op bij Trumps afkeer van handelsverdragen, dan komt je uit op een oud-Nederlands gezegde, zegt Brink: "Amerika zou zich terugtrekken achter de dijken."

Oké.. En welke beslissingen moeten er dan wél langs het parlement?

Nieuwe wetgeving of begrotingskwesties. Wetgeving over lagere belastingen bijvoorbeeld. Nieuwe wetgeving langs het parlement krijgen, kan nog een hele klus zijn. Het nieuwe zorgverzekeringsstelsel van Obama, Obamacare, liep bijvoorbeeld flinke vertraging op. 

En zit daar dan nog iets tussenin?

Ja, er is een heel groot grijs gebied. Zo zijn experts er nog niet over uit of de president eigenhandig de stekker uit handelsverdragen kan trekken. Trump bijvoorbeeld, heeft veel kritiek op vrijhandelsakkoord NAFTA. Of hij daar eigenhandig een eind aan kan maken is niet zeker, stelt Mouthaan. Al acht Amerika-analist Brink die kans wel erg klein. "Zo'n verdrag is geratificeerd en kun je niet zomaar stopzetten. Maar je kunt het wel, via eigen wetgeving, in kleine stapjes gaan tegenwerken."

Heeft Obama ook wel eens de grenzen van zijn autonomie opgezocht?

Jazeker. Hij besloot bijvoorbeeld om 5 miljoen illegalen een generaal pardon te geven, vertelt Mouthaan. "De Supreme Court checkt nu of hij die beslissing wel had mogen nemen."

Een andere beslissing die vrij ver ging: Obama besloot, via milieu-inspectie EPA, dat elektriciteitscentrales van de kolen af moesten. "Daar had het parlement nooit mee ingestemd. Maar via de EPA kon hij daar toch toe beslissen."

De Amerikaanse president heeft namelijk 'executive power' en kan zijn ambtenaren aansturen. Door bijvoorbeeld te zeggen bepaald beleid voorrang te geven of ander beleid juist te vertragen.

Wanneer kunnen we het meeste machtsvertoon gaan verwachten?

Het meest machtig is de president als hij net is begonnen, zegt Brink. "Als je de CEO bent van een bedrijf, word je steeds invloedrijker. Bij de Amerikaanse president is dat andersom. Iedereen kijkt altijd naar de eerste honderd dagen. Hoe langer je er zit, hoe meer politici bezig zijn met hun eigen issues en agenda's en de president gaan tegenwerken."

Bron • RTL Z