Buitenland

Blijven de Amerikanen op tafel slaan tijdens de Nafta-onderhandelingen?

Coen van de Ven • 17 augustus 2017 15:55 @CoenvdVen

Beeld © AFP

Met tirades tegen vrijhandel dwong Donald Trump buurlanden Mexico en Canada deze week naar de onderhandelingstafel. Het Nafta-verdrag moet anders vindt Trump. De grote vraag is of de Amerikanen hun verbale geweld blijven handhaven.

23 jaar geleden tekenden George Bush en de presidenten van Canada en Mexico trots het Nafta-verdrag. Na lang onderhandelen en veel verzet was het eindelijk gelukt: vrijhandel tussen de drie landen in Noord-Amerika.

Dat ging niet zonder slag of stoot. Het belangrijkste waar de Canadezen zich tegen verzetten was de komst van producten op hun markt die niet voldeden aan de milieustandaarden die zij ooit hadden gesteld.

Maar ook de Verenigde Staten moesten overtuigd worden: wat als bedrijven en banen verplaatsen naar Mexico?

Die angst is actueler dan ooit. Met protectionistische tirades schreeuwde Donald Trump zichzelf naar het Witte Huis. Nu hij daar eenmaal zit lijkt hij daad bij woord te voegen. Er ging al een streep door het Atlantische handelsverdrag TTIP en ook door het Aziatische handelsverdrag TTP. Nu is Nafta aan de beurt.

De grote pijn

"President Trump is niet geïnteresseerd in kleine verbeteringen, een paar aanpassingen of een extra hoofdstuk", zei de Amerikaanse hoofdonderhandelaar Robert Lighthizer bij de start van de gesprekken die gisteren begonnen en moeten leiden tot 'mondernisering' van het verdrag. "Wij vinden dat Nafta fundamenteel heeft gefaald. Heel veel Amerikanen willen een grote verbetering."

Thumbnail

George Bush was in 1992 een stuk enthousiaster over het handelsakkoord dan Donald Trump nu. (Beeld: Getty Images)

De grote pijn van de Amerikanen is een groot handelstekort met haar buurlanden, vooral met Mexico. Mexicanen verkopen graag aan hun noorderbuur maar kopen nauwelijks producten terug. Dat leverde vorig jaar onder de streep een verschil op van 54 miljard dollar.

Toen het verdrag werd getekend stond dat cijfer nog op 1,7 miljard dollar.

Vrijhandel

"We kunnen de gigantische handelstekorten, de verdwenen fabrieksbanen en gesloten bedrijven die zijn aangejaagd door deze overeenkomst niet negeren", aldus Lighthizer.

De Canadezen en Mexicaanse vertegenwoordigers waren beduidend milder. Zij spraken verbindende woorden en onderschreven het belang van handel. Chrystia Freeland, de buitenlandminister van Canada onderstreepte fijntjes hoe haar land nog altijd meer koopt van de Amerikanen dan China, Groot-Brittannië en Japan samen.

'Zero-sum game'

Die verschillende posities onderstrepen de twee kampen die zich in de Westerse wereld aftekenen: zij die geloven dat vrije handel altijd leidt tot een win-win situatie. Als je met het ene land een handelstekort hebt is er met een ander land wel een overschot.

Volgens protectionisten als Trump is wereldhandel een 'zero-sum' game: of je wint of je verliest.

Baanverlies

Volgens onderzoekers van de Universiteit van Pennsylvania nam sinds het Nafta-verdrag de totale handel tussen de drie landen van 290 miljard dollar toe tot 1,1 triljoen dollar nu. Ook het aantal investeringen vanuit de Verenigde Staten in Mexico nam toe van vijftien miljard dollar naar 108 miljard dollar in 2014.

Dat met die grote stroom investeringen ook ongeveer 700.000 vooral laaggeschoolde banen zijn verdwenen in de VS ontkent eigenlijk niemand. Voorstanders stellen echter dat met het handelsverdrag meer en beter betaalde banen zijn teruggekomen. 

Al is het natuurlijk de vraag of die banen zijn ingevuld door de mensen die ze ooit verloren.

Thumbnail

De Canadese buitenlandminister Chrystia Freeland en de Amerikaanse onderhandelaar Bob Lighthizer. (Beeld: Getty Images)

En nu?

Iedereen aan tafel heeft iets te winnen en er zijn ook gemeenschappelijke belangen. Nafta is sterk verouderd waardoor er bijvoorbeeld maar weinig is opgenomen over internetbedrijven in het huidige verdrag.

Canada en Mexico zijn tot nu toe beduidend stiller terwijl de VS in ieder geval publiekelijk meer eisen stelt. Het is de vraag of die houding ook mee wordt genomen naar de onderhandelingstafel.

Vuist op tafel

Eerdere speerpunten zoals het terugbrengen van migratie uit Mexico werden aanvankelijk in harde bewoordingen beloofd maar voor de daadwerkelijke uitvoering zou Donald Trump bij de Mexicanen gesmeekt hebben om hulp

Ook tirades richting de auto-industrie vertonen eenzelfde patroon: boze tweets worden opgevolgd met inschikken en compromis, waardoor uiteindelijk de soep waarschijnlijk niet zo heet wordt gegeten als die aanvankelijk was opgediend. 

De onderhandelingen gaan door in verschillende rondes. De drie landen hopen al voor het eind van het jaar een deal te hebben. Of dat ook gaat lukken is nogal onzeker. Een paar maanden uittrekken voor het tot stand komen van een handelsverdrag is een erg korte tijd voor een politiek zeer complexe deal.  

Bron • RTL Z / Coen van de Ven