Binnenland

Hoe aanhangers van het Vliegend Spaghettimonster de ambtenarij horendol maken

Matthias Pauw • 06 september 2017 18:14 @mattpauw

Hoe aanhangers van het Vliegend Spaghettimonster de ambtenarij horendol maken
Beeld © Getty Images

Gemeentes worstelen sinds een aantal jaren met bijzondere aanvragen voor reisdocumenten en rijbewijzen. Ambtenaren weten zich geen raad met de leden van de Kerk van het Vliegend Spaghettimonster. Zij willen per se poseren voor hun officiële foto's met een vergiet op hun hoofd.

Uit documenten die zijn geopenbaard na een WOB-verzoek blijkt dat er de afgelopen jaren tientallen aanvragen zijn gedaan door mensen met een vergiet-foto. Maar ja, wat moet je daarmee als baliemedewerker?

De Kerk van het Vliegend Spaghettimonster?

De kerk is een nieuwe 'religie' die in 2005 is opgericht, maar erg serieus wordt die over het algemeen niet genomen. De kerk wordt vooral gezien als een parodie op de grote religies.

In plaats van 10 geboden heeft de kerk 8 'liever-nietjes', piraten en bier spelen een cruciale rol in de theologie en een gebed wordt afgerond met de term 'ramen' in plaats van amen. De stroming is in de VS begonnen en breidt zich zo zoetjesaan uit over andere landen. Ook in Duitsland woedt op dit moment een juridische strijd over de vraag of de KVHVSM dezelfde rechten zou moeten krijgen als 'gewone' religies.

Zelfde behandeling

De pastafari, zoals de aanhangers van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster zich noemen, vinden dat zij op dezelfde manier moeten worden behandeld als bijvoorbeeld moslims of joden, die wel een foto met religieus hoofddeksel mogen gebruiken op hun paspoort of rijbewijs.

Zij hebben een uitzonderingspositie, want de wet schrijft voor dat de aangeleverde foto voor het paspoort in principe zonder hoofddeksel moet zijn. Als je van je geloof een hoofddeksel moet dragen, dan hoef je die niet af te doen voor de foto op een officieel document.

Eerste meldingen

De eerste melding van pastafarians in de gemeentelijke systemen dateert van 2012. "Bij ons verscheen zojuist een man die lid is van het pastafar(ian)ise (vliegend spaghettimonster). Hij had een soort vergiet op zijn hoofd. (…) mogen wij deze pasfoto accepteren?", schrijft een ambtenaar.

Trend

Vanaf 2014 lijkt er een trend geboren. De vragen van vertwijfelde gemeentebeambten over pastafarians stromen binnen bij de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens.

Die reageert op 28 juli 2015 als volgt op een vraag of er al gevallen bekend zijn van pastafari: "Soortgelijke gevallen zijn zeker bij ons bekend. Tot nu toe ken ik geen geval waarin het verzoek van de burger is gehonoreerd."

De eerste verdedigingslinie

Daarna wordt de gemeenteambtenaar door de Rijksdienst gewezen op de juridische basis voor weigering. De crux: de persoon moet maar aantonen dat zijn religie het dragen van een hoofddeksel, in dit geval een vergiet dus, daadwerkelijk voorschrijft. Daarna moet ook nog bewezen worden dat het geloof 'OFFICIEEL bestaat'.

Die aanwijzing wordt vervolgens veelvuldig als standaardantwoord verstuurd op vragen van gemeenteambtenaren met een vergietdrager aan het loket.

Complexer

Maar dat antwoord wordt na verloop van tijd te zwak. De pastafari hebben zich begin 2016 namelijk officieel als kerkgenootschap laten registreren bij de KvK. De religie bestaat dus 'officieel', redeneren de aanhangers van het vliegend spaghettimonster. 

"Het kan weliswaar kloppen dat men zich bij de KvK heeft geregistreerd, maar het is nog niet duidelijk of ergens in de statuten of 'de liever-nieten' men verplicht is om een vergiet als hoofddeksel te dragen", schrijft de Rijksdienst. Pas als dat aangetoond kan worden, heeft de klagende burger misschien een punt, is de strekking.

Nieuwe strategie

Toch vroeg deze ontwikkeling blijkbaar om een nieuwe verdedigingsstrategie van de overheid. Het ministerie van Binnenlandse Zaken stelt dan ook een nieuw standaardantwoord op.

"U beroept zich op [de religieuze] uitzondering, omdat u stelt aanhanger of gelovige te zijn van de 'kerk van het vliegend spaghettimonster'. Dit betoog faalt omdat [de kerk] geen godsdienst of levensovertuiging is. Er is niet gebleken van activiteiten van deze organisatie die kunnen aangemerkt als het uitoefenen dan wel uitdragen van een samenhangende levensbeschouwing of -overtuiging die de hele levensopvatting doortrekt, samenhangt met het geweten en waarnaar iemand zijn leven inricht, noch als gericht op enige religieuze ervaring."

Met andere woorden: jullie kunnen jezelf wel een kerk noemen, maar zijn het wat ons betreft niet.

Inschrijving KvK geeft geen recht op vergietdragen

Toch blijven de aanvragen binnenstromen en de daaropvolgende vragen bij het ministerie. Het ministerie stuurt keurig de nieuwe uitgelegde beleidslijn door, maar kritische ambtenaren willen toch het zekere voor het onzekere nemen.

"Toch wil ik nog met zekerheid navragen of het feit dat de KvK Emmen met zijn toelating van deze 'stroming' tot geloofsgenootschap uw stellingname niet in de weg staat en dat zelfs voornoemde toelating geen grond is om met vergiet op een pasfoto te mogen staan", vraagt een gemeenteambtenaar zich af.

Het antwoord van het ministerie is eenvoudig: "Een inschrijving bij de KvK geeft niet aan dat men een vergiet op het hoofd moet dragen. Het dragen van een vergiet moet uit de grondbeginselen van deze stroming blijken."

Helaas, het gaat toch mis

Alle richtlijnen en verdedigingslijnen ten spijt, gaat het dan toch mis. De gemeente Leiden blijkt op 29 februari een paspoort en rijbewijs te hebben afgegeven aan iemand die met vergiet op de pasfoto staat.

Dat had niet moeten gebeuren. "Wij veronderstelden dat gemeenten ons in een dergelijk geval altijd wel zouden benaderen", schrijft een ambtenaar van het ministerie.

Een intern bericht van de gemeente Groningen waarschuwt medewerkers dan ook: "Het spaghettimonster slaat opnieuw toe. Een dergelijk geval kan zich ook in Groningen voordoen. Wees er dus op voorbereid…"

Ook Den Haag blijkt een zichtbaar belijdend pastafarist een paspoort te hebben gegeven. Daarop besluit Binnenlandse Zaken om een bericht uit te doen naar alle gemeenten waarin ze op het hart worden gedrukt om in zo'n geval contact op te nemen met het ministerie.

Sfeer verslechtert

De klachtenregen houdt verder aan en uit de stukken blijkt dat de sfeer wat grimmiger wordt. Een klager zegt dat er uit de houding van de overheid 'minachting' spreekt voor de religie, blijkt uit een gespreksverslag.

Een ambtenaar in een ander geval mailt ten einde raad: "[…] heeft vandaag weer vier keer gebeld om uit te weiden over andere geloven die niet naar de rechter worden verwezen. (…) Ook deelde hij mij mede dat hij een klacht over mij gaat indienen (…)."

Duidelijkheid

Op 27 juli 2016 geeft de Rechtbank Noord-Nederland meer duidelijkheid. De rechter oordeelde in een zaak die was aangespannen door een pastafarist dat kerk van het vliegend spaghettimonster niet een levensbeschouwelijke stroming is die voorschrijft dat een hoofddeksel verplicht is. Daarmee is de afwijzing van een verzoek tot vergietfoto dus gegrond.

Vanaf dat moment neemt het aantal meldingen snel af. Inmiddels hebben ook andere rechters in vergelijkbare zaken hetzelfde vonnis gewezen.

De Rechtbank Overijssel deed vorige maand uitspraak, ook die kwam tot hetzelfde oordeel: "Het pastafarisme kent immers geen verplichtingen of beperkingen, alleen een achttal 'liever nietjes'. Het onbedekt laten van het hoofd wordt daarin niet genoemd."

De Kerk van het Vliegend Spaghettimonster was onbereikbaar voor commentaar.

*Update 8 september*

Kerkvoorzitter Dirk Jan Dijkstra laat weten dat de leden uit eigen beweging massaal naar de gemeente stappen voor een id-kaart met een vergietfoto en dat het geen gecoördineerde actie is vanuit de kerk. Wel adviseren zij leden die daarom vragen hoe ze het best zo'n aanvraag kunnen doen. Zonder succes overigens.

Ook Dijkstra heeft het geprobeerd, maar zelfs de leider van de kerk kan zich nog steeds niet legitimeren met keukengerei op het hoofd.

Mensen aan het denken zetten

Het doel van de kerk is volgens Dijkstra tweelededig. Aan de ene kant willen ze vooral meer leden, aan de andere kant willen ze mensen aan het denken zetten, aldus de voorman. "Er wordt vaak op ons gereageerd met uitspraken als 'wat een rare naam' of 'wat een raar geloof', maar dat vind je in ieder ander geloof ook."

Overigens geeft Dijkstra wel toe zelf ook niet te geloven in de verhalen over piraten en stenen tafelen, maar dat is volgens hem het punt niet. "De staat en de rechter treden in wat een religie is en wat niet, daar hebben ze het mandaat niet voor." Op dit moment worden er nog steeds rechtszaken gevoerd.

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen