Binnenland

Scheefwonen: half miljoen huishoudens betalen te veel huur

Michaël Niewold • 07 april 2016 19:54 @michaelniewold

Beeld © RTL Nieuws

Het aantal huurders dat eigenlijk een te hoge huur betaalt in vergelijking tot het inkomen dat hij of zij krijgt, is in de afgelopen drie jaar fors gestegen. Het aantal van deze zogeheten 'dure' scheefwoners steeg van 8 procent in 2009 naar 18 procent vorig jaar.

Deze scheefhuurders, in totaal zo'n 520.000 huishoudens, zijn maar liefst de helft van hun inkomen kwijt aan woonlasten, blijkt uit cijfers van het CBS. Ter vergelijking; een huiseigenaar is 28 procent kwijt, de gemiddelde huurder 39 procent.

Thumbnail

Vier vragen en antwoorden over scheefwonen:

1. Wat is de oorzaak?
Bij de Woonbond zien ze de huren al sinds 2013 fors stijgen, Marcel Trip is dan ook niet verrast door de 'dramatische cijfers'. Tot 2013 mochten de huren niet meer verhoogd worden dan de inflatie, maar die koppeling is losgelaten, mede om 'goedkoop' scheefwonen tegen te gaan. Voor mensen met een bruto inkomen vanaf 33.600 per jaar mag de huur extra verhoogd worden. 

Ook hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer (TU Delft) zag dit dan ook aankomen: "Als de lonen nauwelijks stijgen, maar de huren wel, dan gaat er automatisch een groter gedeelte van het inkomen naar de huur."

Volgens Trip is het probleem in werkelijkheid nog veel groter, omdat huurders die geen toeslag krijgen omdat ze boven de huurtoeslaggrens (30.000 euro per jaar inkomen voor een huishouden met meerdere mensen, 22.100 voor een eenpersoonshuishouding) zitten, niet zijn meegenomen in de cijfers. "Diegenen die geen toeslag krijgen, omdat ze net te veel verdienen hebben waarschijnlijk nog een groter probleem. Ze zijn volgens de definitie geen dure scheefwoner, maar hebben wel moeite om de huur op te brengen", legt hij uit.

2. Hoe wordt het aangepakt?
Er zijn te weinig goedkope sociale huurwoningen, vanwege extra huurverhogingen, de sloop en de verkoop van woningen. Door het tekort wijzen corporaties te dure huizen toe aan mensen met een te laag inkomen. In 2014 kreeg een op de drie nieuwe huurders een te dure woningen toegewezen. Dat wordt nu aangepakt. 

Minister Blok heeft met de woningcorporaties afgesproken dat zij in 2018 nog maar maximaal aan vijf procent van de nieuwe huurders een te dure woning mogen toewijzen. Woningcorporaties moeten onder de zogeheten aftoppingsgrens voor huurtoeslag blijven. De huur moet goed aansluiten op het inkomen. 

3. Kunnen 'goedkope' scheefwoners niet kopen?
Er zijn te weinig betaalbare koopwoningen beschikbaar voor mensen die willen verkassen van een huurwoning naar een koopwoning. Het herstel op de woningmarkt gaat sneller dan verwacht met als gevolg dat ook de huizenprijzen fors zijn gestegen. In een jaar tijd werden huizen gemiddeld 5,5 procent duurder. In Amsterdam stegen de prijzen met 20 procent. 

Volgens Boelhouwer is dat ook een van de oorzaken dat het met de doorstroming niet wil vlotten: er zijn simpelweg niet genoeg betaalbare huizen op de markt voor starters."Zij willen wel, want de woonlasten bij een koophuis zijn tegenwoordig lager dan bij huren", vertelt hij. "Als ze kunnen, zullen ze de stap wel wagen." 

'Geleidelijke doorstroming'
Toch zal die doorstroming geleidelijk gaan, denkt hij, mensen gaan niet ineens verhuizen als ze een hoger inkomen hebben. Het beleid van de inkomensafhankelijke huurverhoging noemt hij 'een oplossing voor een probleem dat er niet is'. "Dat is een te eenzijdige benadering, want niet iedereen kan kopen, denk aan ouderen of zzp'ers, die moeilijker een hypotheek krijgen", legt hij uit.  

Bovendien zijn de eisen voor het kopen van een woning strenger geworden. Om te voorkomen dat huizenbezitters in de problemen raken mogen kopers maar 102 procent lenen van de waarde van hun huis als ze een hypotheek afsluiten. In 2018 wordt dat bedrag verlaagd naar 100 procent van de aankoopwaarde, huizenkopers kunnen dan dus niets bijlenen om bijvoorbeeld de overdrachtsbelasting te betalen. 

4. Wat zou er moeten gebeuren?
De Woonbond pleit voor overheidsingrijpen in de vrije sector, want 'zolang er schaarste blijft, wordt iedere woning duur aangeboden', zegt Trip. Als er een maximum komt voor huurprijzen in de vrije sector, zullen meer mensen kunnen doorstromen naar huurwoningen in het middensegment, is zijn verwachting. Hij heeft nog een tip voor huurders in de vrije sector: "Controleer of je woning überhaupt voldoet aan de voorwaarden voor de vrije sector, als dat niet zo is, moet de huur omlaag." 

Ook Boelhouwer pleit voor meer duidelijkheid van de overheid: "Blok zou moeten zeggen wat hij een betaalbare huur vindt, dan kunnen verhuurders zich daar op richten." Hij vindt het raar dat de overheid dit in de koopsector wel doet, maar in de huursector niet. 

Huren verlagen
Daarnaast zouden woningcorporaties de huren natuurlijk kunnen verlagen, maar zij moeten ook genoeg geld ophalen om onderhoud te kunnen blijven doen. Brancheorganisatie Aedes doet al een aantal jaar aan huurmatiging en sloot daar het Sociaal Huurakkoord over met de Woonbond. Gevolg daarvan was dat corporaties de huur voor lage inkomens met 1,6 procent verhoogden, terwijl 2,5 procent was toegestaan

In totaal wonen 2,9 miljoen huishoudens (een op de drie, volgens Aedes) in een huurhuis, veruit het grootste gedeelte daarvan woont in een sociale huurwoning. De gemiddelde huur is 654 euro per maand, exclusief gas, water en licht. Voor een sociale huurwoning mag maximaal 710 euro per maand gevraagd worden.

Bron • RTL Z