Binnenland

Werk neergelegd, op naar het Malieveld: maar is staken altijd slim?

Eva Segaar • 20 november 2019 06:13

Basisschoolleraren tijdens een staking in Rotterdam ANP Foto Beeld © ANP Foto

Boeren, bouwers, leerkrachten en vandaag het ziekenhuispersoneel: ze gaan allemaal de straat op om te staken. Tegen de stikstofmaatregelen, om het niet kunnen bouwen of om meer loon. Slimme zet?

Het ziekenhuispersoneel staakt vandaag voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis. Geplande operaties en afspraken zijn afgezegd. "Het is het ultieme middel om druk uit te oefenen, om de kosten van de werkgever te vergroten", zegt Bert Klandermans, professor sociale psychologie aan de VU.

"Het begint altijd met grieven, dan doen de media een duit in het zakje, - want als zij erover berichten sluiten meer mensen zich aan bij het protest -, en dan is het een kwestie van wie het 't langst volhoudt: werkgever of werknemer." 

Werkgevers doen water bij de wijn

Meestal doen werkgevers wel water bij de wijn, zegt Sjaak van der Velden. Hij is onderzoeker en schrijver van het boek 'Twee eeuwen stakingen in Nederland'. "Als er veel mensen meedoen aan de staking heeft het zin."

Dat blijkt ook wel uit cijfers van vakbond FNV. Staken zorgt voor loonsverhoging, laten die zien. In cao's die de vakbond in 2018 na een staking hadden gesloten viel het loon een half procent hoger uit, dan wanneer ze geen actie hadden gevoerd. In cijfers een stijging van 2,43 procent naar 2,85 procent.

Als het goed gaat, wordt er meer gestaakt

En juist als het economische goed gaat, wordt er meer gestaakt, zegt Van der Velden. "Dat is logisch. Vijf jaar geleden werden er nog 80 duizend man uitgegooid in de zorg, dan kijk je wel uit met zo'n staking, nu is er juist dringend behoefte aan personeel. Dus dat maakt je positie sterker."

Klandermans kan dat beamen "Het gaat goed met de economie, maar delen van de bevolking merken het helemaal niet. Dus dan valt er ook meer voor te zeggen."

Vroeger waren stakingen langer

En het lijkt misschien, door alle stakingen van de laatste tijd, alsof we meer staken dan ooit, maar volgens historicus Van der Velden is dat niet zo. "In de jaren tachtig werd er veel meer en ook veel langer gestaakt dan nu."

Zo werd in 1979 het werk op 105 dagen neergelegd. In 1991 gebeurde dat op zeventig dagen, en dit jaar staat de teller op 35. De protesten van de bouwers en boeren worden overigens niet meegeteld. "Omdat dat zelfstandigen zijn, telt het niet als staking."

Bron • RTL Z