Binnenland

Sociaal advocaten in staking tegen lage vergoeding: 'Zo gaat het systeem kapot'

Pepijn Nagtzaam • 07 oktober 2019 16:26 @pepijnnagtzaam

Beeld ©

Honderden strafrechtadvocaten geven in de eerste twee weken van 2020 geen bijstand aan mensen die aangehouden zijn. De advocaten komen massaal in opstand: ze ontvangen te weinig vergoeding voor het werk dat erin gaat zitten en vrezen dat dat uiteindelijk leidt tot ineenstorting van het bijstandssysteem. "30 procent van het werk in de sociale advocatuur wordt gratis gedaan."

Met een staking nemen de advocaten een zwaar middel ter hand. Strafrechtadvocaten hebben namelijk piketdiensten, waarbij ze op afroep beschikbaar zijn om bijstand te verlenen aan minderbedeelde verdachten. Advocaten moeten aangeven wanneer zij verhinderd zijn, verder kunnen ze altijd opgeroepen worden. Ze krijgen hier een veel lagere vergoeding voor, terwijl het een grote hap uit hun werktijd neemt.

85 procent van de strafrechtadvocaten heeft nu aangegeven de complete eerste twee weken van januari 2020 verhinderd te zijn. Effectief gezien leg je daarmee het systeem plat: verdachten hebben recht op een advocaat bij verhoor. Als er geen advocaat beschikbaar is, kan het verhoor in sommige zaken niet doorgaan.

Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz komen aan bij de rechtbank. Beeld © ANP

'Bij dit werk hoort eerlijke vergoeding' 

Initiatiefnemer Robert Malewicz, bekend van enkele grote strafrechtzaken, vertelt dat de actie #ikpiketnietlanger ontstaan is door een combinatie van factoren. "Politie, rechters en het OM krijgen extra geld in de nieuwe begroting, maar de advocatuur niet. En dat kan niet. Bij dit werk hoort een eerlijke vergoeding", zegt Malewicz.

"Door een tweet van een collega kwam ik op het idee om samen in actie te komen", vertelt hij. Het idee is dat de advocaten door niet op te komen dagen, laten zien hoe het zou zijn zonder sociale advocatuur. Dat is volgens Malewizc en zijn collega's namelijk waar nu op afgestevend wordt.

Piketmeldingen heb je op verschillende terreinen: er is straf-, jeugdstraf-, psychiatrisch patiënten en vreemdelingen- en asielpiket. In 2017 waren er in totaal 142.000 piketmeldingen in het straf-, jeugdstraf en psychiatrisch patiëntenpiket. Er zijn 119.000 piketdeclaraties voor rechtsbijstand ingediend. 

In hetzelfde jaar werden er 445.000 toevoegingen aangevraagd. Dat betekent dat er gesubsidieerde rechtsbijstand wordt aangevraagd. Of een aanvrager dat ook krijgt is onder meer afhankelijk van de hoogte van zijn inkomen en vermogen. 

 

Hoop papierwerk en wachttijd

Gesubsidieerde rechtsbijstand is er voor mensen die zelf te weinig verdienen om een advocaat te kunnen betalen. Per dag of per week zijn er een aantal advocaten beschikbaar op oproepbasis, voor bijvoorbeeld verdachten die 's nachts zijn opgepakt en verhoord moeten worden.

"Je wordt 's ochtends wakker, om zeven uur gaat de telefoon of krijg je een mail met een melding", vertelt Malewicz. "Dan moet je naar het bureau en met de verdachte mee het verhoor in." Soms zijn er meerdere verhoren, daarnaast hebben advocaten te maken met een hoop papierwerk en wacht- of reistijd.

Zahra Boufadiss Beeld © Van Essen Advocaten

150 euro voor twee dagen verhoor

Voor alle verschillende werkzaamheden krijg je een 'punt'. Dat staat gelijk aan 105 euro. Bij de eerste melding krijg je 0,75 punt, als iemand in verzekering gaat nog eens 0,75 punt. Dat komt dus neer op 150 euro. 

"Soms duurt zo'n verhoor de hele dag, of ben je net thuis en dan belt de recherche dat ze toch nog wat vragen willen stellen", beschrijft strafrechtadvocaat Zahra Boufadiss. "En dan mag je de dag erna terug, gratis. Dan ben je voor 150 euro twee dagen volle dagen bezig, exclusief wachten en reizen - dat kan echt niet."

Mensen met kleine portemonnee

In bepaalde rechtszaken gaan heel veel uren zitten, vervolgt Boufadiss. "Bij een politierechterzaak krijg je zes punten. Als na 24 uur de rechtsbijstandsuren op zijn, kan je niet van de zaak af. Je kan niet de verdediging neerleggen als je geen geld meer krijgt, en advocaten willen dat ook helemaal niet."

Het gaat Boufadiss zelf niet om het geld, legt ze uit. "Maar op deze manier loopt het stelsel spaak en zijn er straks geen advocaten meer die mensen met een kleine portemonnee bijstaan. Sommige praktijken richten zich voor 90 procent op rechtsbijstand."

"Het kost veel geld om een advocatenkantoor overeind te houden. Op deze manier loopt het stelsel spaak."

Dure praktijk

Je hebt dan veel zaken waar je als kantoor onmogelijk geld aan kan verdienen, maar dat zijn juist de zaken waar iemand de steun van een advocaat hard nodig heeft", zegt Boufadiss. "En het kost ook gewoon veel geld om een kantoor overeind te houden." Ze benadrukt dat de vergoeding niet naar haar persoonlijk gaat, wat mensen soms denken, maar naar het kantoor. 

Malewicz somt een deel van de kosten op: "Je hebt een verplichte afdracht aan de orde, hebt een kantoor nodig, moet een rechtsaansprakelijkheidsverzekering betalen, ondersteunend personeel, vervoer. Een advocatenkantoor heeft hoge kosten. Met sociale advocatuur willen we ook helemaal geen winst maken, we willen een vergoeding voor de gemaakte kosten", zegt de strafrechtadvocaat.

Kunnen straks alleen de rijken nog naar de rechter?

30 procent gratis werk

In betaalde zaken rekent Malewicz een tarief van 245 euro per uur, exclusief wacht- en reistijd. "Voor 18 uur die ik in een politierechtszaak steek ontvang ik 600 euro, terwijl je dan een hoop uren niet schrijft. We hebben uitgerekend dat 30 procent van het werk in de sociale advocatuur gratis wordt gedaan."

Dat is dan niet alleen het werk op zitting, maar er horen ook allerlei andere klussen bij, zegt Boufadiss. "Je hebt contact met het OM, met familie van een cliënt. Soms moet je ook het werk van die persoon bellen. Voor het regelen van alle administratieve zaken met de Raad voor de Rechtsbijstand of het indienen van bezwaarschriften of declaraties ontvang je ook nul euro."

Een onhoudbaar systeem, zegt Malewicz, en daarom is actie nodig. "Als ik alleen maar betaalde zaken zou doen, zou ik dubbel verdienen en de helft werken. Elke ondernemer zou zeggen: waarom doe je dat niet. Maar we moeten niet vergeten wat onze kerntaak is: bijstand verlenen aan mensen die dat nodig hebben."

Bron • RTL Z / Pepijn Nagtzaam