Binnenland

Meer asfalt of rails? Het levert niets op, volgens het CPB

13 mei 2016 09:27

De A4 bij Delfland. Beeld © ANP

Nederland is af, er hoeft geen asfalt meer bij. Uitgaven aan infrastructuur zijn onrendabel en niet kostendekkend, blijkt uit een onderzoek van het Centraal Planbureau. De maatschappelijke kosten van nieuw asfalt of spoorlijnen wegen zelden op tegen de baten.

Een opvallende conclusie, zegt econoom Mathijs Bouman, die het rapport met plezier heeft gelezen. In het rapport worden namelijk álle kosten-batenanalyses op een hoop gegooid en daar wordt een conclusie uit getrokken. Daarin is niet alleen gekeken wat bedrijven verdienen aan de aanleg van nieuwe infrastructuur, maar ook naar de schade voor het milieu en de reistijd (langer of korter) voor mensen. Bijna alles wat meetbaar is, maakt onderdeel uit van de studie van het CPB. 

Nieuw asfalt is erg duur en het levert ook nog eens weinig op, blijkt uit het rapport. Dat komt omdat er al bijna overal wegen zijn, 'het meest laaghangende fruit is wel geplukt' analyseert Bouman. Een nieuwe weg levert dus niet zo veel op en is bovendien duur om aan te leggen.

Die moet vaak ingepast worden in bestaande infrastructuur of bebouwing, denk bijvoorbeeld aan de A4 bij Delft. De aanleg daarvan duurde zo'n veertig jaar en kostte ongeveer 600 miljoen euro. "Dat is stukken meer dan wanneer er een weg over een braakliggend stuk land wordt aangelegd", legt Bouman uit. Lichtpuntje: als de economie aantrekt, levert het asfalt iets meer rendement op, omdat mensen minder lang in de file hoeven te staan.

Spoor helemaal onrendabel

Dat geldt niet voor spoor, dat is niet maatschappelijk rendabel te krijgen volgens het CPB. Spoor aanleggen kost veel geld en de maatschappelijke winst is minimaal. En het argument dat spoor goed is voor het milieu, wordt ook gedebunked door het CPB. Weliswaar verruilen mensen inderdaad de auto voor de trein, maar fietser doen dat ook. En fietsen is nog altijd veel beter voor het milieu dan de trein. 

De enige manier om investeringen in spoor en wegen rendabel te maken is eentje die garant staat voor een forse verkiezingsnederlaag als een partij er campagne voor gaat voeren. Het K-woord, dat Bouman bijna niet durft uit te spreken: kilometerheffing. Het CPB zag daar eerst het nut niet zo van in, maar is inmiddels op z'n schreden teruggekeerd. Want sommige varianten van kilometerheffingen kunnen wel degelijk nut hebben, vooral die op plekken en tijdstippen dat er altijd file staat. Als daar een heffing op wordt ingevoerd van 11 cent per km, dan leidt dat al tot 10 procent minder file, vergelijkbaar met bijvoorbeeld het effect van de meivakantie op de spits. 

Bekijk hier de uitleg van Mathijs Bouman in Z Today terug:

Lees ook de column van Maarten Veeger: Meer meer meer, dus niet

Bron • RTL Z