Binnenland

Prorail test zelfrijdende trein om spoor nog voller te krijgen

Pepijn Nagtzaam • 19 december 2018 17:35 @pepijnnagtzaam

De testers van Prorail. Beeld © RTL Z

Prorail test deze week met een zelfrijdende locomotief. De spoorbeheerder liet een goederentrein vandaag zo'n 100 kilometer rijden over de Betuweroute. Daarbij werd de testtrein automatisch bestuurd, al bleef er wel een machinist verantwoordelijk voor de veiligheid.

Volgens Prorail-topman Pier Eringa is het 'hoog tijd' dat er in Nederland meer automatisch gereden wordt. "De techniek is op de weg al volop in ontwikkeling. Het is raar als je op het spoor niet gaat nadenken hoe je dat kan gebruiken", zegt Eringa.

Prorail werkt vooralsnog aan een combinatie van een machinist en automatische piloot of automaat. "Het gaat heel druk worden op het spoor en we willen meer goederen- en personentreinen laten rijden op hetzelfde stuk rails. Dat kan alleen als treinen dichter op elkaar rijden en er geautomatiseerd wordt", aldus Eringa.

'Technologie droomt nooit weg' 

Het is veiliger om zelfrijdende treinen te hebben, zegt mobiliteitsdeskundige Ruud Hornman van de Breda University of Applied Sciences. "Goed, technologie kan defect gaan, maar dat geldt ook voor mensen. Een mens droomt eerder weg, let even niet op. Dat heeft technologie nooit."

Er zijn verschillende automatiseringsniveaus. Hoe hoger het niveau, hoe meer er geautomatiseerd wordt.

  • GoA 1: De machinist rijdt en wordt ondersteund door beveiligings- en adviessystemen.

  • GoA 2: Een automaat rijdt, maar de machinist blijft verantwoordelijk.

  • GoA 3: De machinist hoeft niet in de stoel te zitten en kan andere taken vervullen.

  • GoA 4: Er is geen personeel aanwezig in de trein. Bij noodsituaties wordt van buitenaf ingegrepen.

Volledig autonome treinen en metro's 

In andere delen van de wereld rijden al langer zelfrijdende treinen. In de Pilbara-streek in West-Australië wordt bijvoorbeeld getest met een autonome goederentrein voor ijzererts die wordt bestuurd vanuit een commandocentrum dat 1500 kilometer verderop zit.

Dichter bij huis gebeurt hetzelfde: in Oost-Londen rijdt er een lighttrain volledig autonoom, in Parijs en Lille hebben ze zelfrijdende metro’s, in Duitsland wordt er getest met zelfrijdende treinen en verschillende vliegvelden hebben al tientallen jaren zelfrijdende shuttletreinen.

Ingewikkeld spoor

Naar die laatste variant moeten we niet te veel naar kijken, zegt Hornman. "Dat zijn een soort horizontale liften op een gesloten circuit", zegt hij. Ook bij metro's is het makkelijker. Treinen zijn wat ingewikkelder, omdat ze onderdeel zijn van een complexer systeem en ook ander verkeer tegenkomen onderweg.

Hornman denkt ook dat het nog lastig wordt om het volledige treinverkeer in Nederland te automatiseren. "Dat vraagt te veel stroom per baanvak, onze beveiligingssystemen zijn niet volledig geautomatiseerd en daarnaast heb je veel 'gelijkvloerse' verkeersstromen, waarbij er dus overwegen zijn. Een gesloten traject als de Betuweroute is dan makkelijker."

Daarnaast merkt Hornman nog iets op: "We moeten zo snel mogelijk van dat automatiseringsniveau 2 af. Je kan niet een automaat al het werk laten doen, maar dan van een mens vragen dat hij of zij toch op blijft letten en eindverantwoordelijk is. Dat is heel lastig, ook omdat sommige dingen niet te voorkomen zijn door een machinist."

Hebben we de machinist nog wel nodig?

Of dat betekent dat we op termijn zonder machinist gaan rijden is niet te zeggen, volgens ProRail-topman Eringa. Hij denkt dat er altijd wel stukken blijven waar er een machinist nodig is.

En ook bij de machinistenvakbond maken ze zich voorlopig geen zorgen. "Wij sluiten onze ogen niet voor de toekomst", zegt vakbondsman Wim Eilert. "Voorlopig zijn machinistloze reizigerstreinen nog lang niet aan de orde, dus wij maken ons geen zorgen", zegt Eilert.

Vliegtuig zonder piloot

Wel denkt hij dat de rol van de machinist kan veranderen en meer zal verschuiven naar operator. "Maar hij of zij blijft sowieso nodig. Iedereen weet dat vliegtuigen ook grotendeels zelf kunnen opstijgen, vliegen en landen, maar als er geen piloot in zit stapt niemand aan boord", denkt de vakbondsbestuurder.

Daar twijfelt Hornman aan. "Als je uit een trein stapt en daarna hoor je dat er geen machinist in zat, vindt iedereen het volgens mij prima. Je merkt er weinig van."

Bron • RTL Z