Binnenland

'Nederlandse delta moet zich beter wapenen tegen droogte'

07 augustus 2018 05:29

Beeld © ANP

Nederland is een koning in watermanagement. Maar we zijn vooral goed in water tegenhouden of afvoeren. De droogte van deze zomer onthult een ondergeschoven kindje: water vasthouden.

"Nederland is van oudsher een nat landje", zegt hoofdredacteur van vakblad De Ingenieur Frank Biesboer. "Ik woon zelf in Diemen. Dat was vroeger een veengebied. Wil je daar wat mee doen, dan moet je het ontwateren."

Plekken ontdoen van water, dat doen we al heel lang, vertelt hij. "In de 18e en 19e eeuw hadden we te maken met veel rivieroverstromingen. Daarom hebben we oevers zo gemaakt dat het water snel weg kan."

Meer water nodig

De ervaring met water en wateroverlast levert ook een berg aan kennis op, waardoor we doorgaans goed voorbereid zijn op natte tijden. Maar in deze uitzonderlijk droge zomer, juli was de droogste maand ooit gemeten, moet het water niet weg; we hebben juist meer zoetwater nodig.

"We leven in een delta met veel aanvoer van zoetwater en toch hebben we een tekort." Volgens Biesboer komt dat vooral omdat het oosten en zuiden minder toegang hebben tot een 'waterbuffer'. Die gebieden zijn meer afhankelijk van regen en grondwater.

En als er bij deze droogte minder grond- en regenwater is, ontstaat een probleem. De natuur en landbouw zijn namelijk zeer zoetwaterafhankelijk, dus bij een tekort verdorren planten en kunnen boeren in de problemen komen. 

Binnendringend zoutwater

​Het westen zit met een overschot aan binnendringend zoutwater. Biesboer: "Bij Gouda is er nu een omleiding voor de aanvoer van zoet water. Via de Nieuwe Waterweg bij Rotterdam en vervolgens de Hollandse IJssel komt het zoute water tot aan de waterinname bij Gouda, en daar kunnen de bomen die daar geteeld worden niet tegen. Die zouden onmiddellijk kapot gaan."

Hoe ernstig is de situatie? "We kunnen het nu nog aan, maar het aantal droge zomers neemt toe," zegt Biesboer. "Daar moeten we over nadenken."

Boeren waarschuwen

Ronald Roosjen, strategisch adviseur bij onderzoeksinstituut Deltares, herkent het probleem dat de hoofredacteur van De Ingenieur schetst. Maar hij ziet ook dat er nu al wordt geanticipeerd op de droogte. "Het IJsselmeer bijvoorbeeld heeft sinds dit jaar een wat flexibeler peil, daardoor is er iets meer voorraad."

Volgens Biesboer kunnen we ons nog beter voorbereiden op droge zomers in de toekomst. Zo zouden waterschappen boeren kunnen waarschuwen: komt er een droge zomer, dan kun je op jouw perceel nog X aantal liters water verwachten.

"Dan weet een boer: dit is mijn tekort. Tegen dat tekort kun je je verzekeren of je kunt van tevoren maatregelen nemen, zodat je meer water overhoudt in de droge tijd."

Droge zomer niet te voorspellen

Ook Roosjen vindt dit een goede maatregel, ware het niet dat het voor zowel boeren als waterschappen onmogelijk is om te voorspellen dat er een droge zomer komt. Daarop anticiperen kan voor de boer ook zo zijn nadelen hebben. "Maar zoveel mogelijk informatie verstrekken is goed. Dan kan de boer zelf een inschatting maken."

Watermanagement is altijd een een kwestie van balanceren, stelt Roosjen. Wat je ook doet, het heeft altijd consequenties. "Als je bijvoorbeeld het peil van IJsselmeer flink hoger zet om een buffer op te bouwen en er komt ineens een storm, dan kan de boel overstromen." 

Discussie over sluizenstelsel

Denk bij grotere maatregelen goed na of het de moeite loont, vindt Roosjen. 

Biesboer stelt dat er wel wat meer discussie mag komen over de hoeveelheid zoutwater dat het land binnenkomt. "Misschien moet bijvoorbeeld bij de Nieuwe Waterweg een sluizenstelsel komen. Dat vindt de scheepvaart natuurlijk niet leuk, want het levert vertraging op. Maar het is toch goed om eens te bespreken."

Roosjen is wat voorzichtiger. Pas als de droge zomers structureel blijken, pleit hij voor grote ingrepen. "Nu is een droge zomer nog een uitzondering."

Bron • RTLZ