Weekend magazine cover
  • In dit nummer Path 400 Created with Sketch.

  • Z Magazine - februari 2017 Path 400 Created with Sketch.

  • Menu Path 400 Created with Sketch.

Oval 3 + Path 400

Not as Usual

Ongewoon. Bijzonder. Opmerkelijk.

Pablo Escobar’s zoon is nu architect

Sebastian Marroquin groeide op in Medellin als Juan Pablo Escobar, zoon van (u raadt het al) cocaïne-entrepreneur Pablo Escobar. De jonge Juan had ondanks alle weelde geen rustige jeugd. Het gezin moest geregeld verkassen, op de vlucht voor opsporingsdiensten en concurrerende kartels.

Na Pablo Escobars dood in 1993 vluchtte hij samen met zijn moeder het land uit. In Argentinië werden beiden vastgezet. Na zijn vrijlating besloot Juan, die inmiddels als Sebastian Marroquin door het leven gaat, architectuur te gaan studeren.

Terugkijkend op zijn tumultueuze jeugd zegt Marroquin dat ‘architectuur zijn leven heeft gered’. Naar eigen zeggen heeft het hem het vertrouwen gegeven dat ‘wat gesloopt is weer kan worden opgebouwd’. Inmiddels bouwde Marroquin drie enorme villa’s. Opvallend is dat de demonen uit zijn verleden nu tevens reddende engelen kunnen te zijn. 

Zo bleef zijn eerste opdrachtgever in het begin anoniem. Later bleek dat hij een huis had ontworpen voor een van de aartsvijanden van zijn vader die hem en zijn moeder in 1988 had proberen op te blazen met een autobom van 700 kilo, de eerste in de geschiedenis van Colombia. Marroquin waardeert de opdracht: “Ik heb een huis gebouwd voor iemand die eerst ons huis heeft opgeblazen. Het is een manier om vergiffenis te vragen.”

Het ideale Valentijnscadeau. Voor hém.

Valentijnsdag is hét moment om aan ongewisse (en reeds veroverde) liefdes uw zinderende hartstocht te verklaren. Traditioneel hoort daar een presentje bij. Voor de dames bent u snel klaar. Koop net als Melania Trump voor Michelle Obama een glimmertje bij Tiffany’s en laat die in een lichtblauwe doos met een strik stoppen.

Wilt u voor de heren ook verrassend uitpakken, denk dan eens aan deze Diablo, een gesp van James Bond-achtige allure. Als het object van uw verlangen hier niet plat voor gaat, dan weten wij het ook niet meer.

De Diablo is vervaardigt door Ronald Iten en uitsluitend in Zwitserland te koop. Deze luxueuze belt buckle is uitgevoerd met een 60.66 karaat diamant, geplaatst op een rood-wit gouden achterplaat van 18 karaat. Kost wel zesenhalf miljoen. Dollar. Mocht dat iets te veel zijn, wijk dan uit naar het instapmodel The Last Predator. Dan heeft u voor een lousy half miljoen uw aanstaande liefde wel mooi aan een riempje.

In deze superdeluxe schuilkelder wacht u comfortabel de Apocalyps af

Of Silicon Valley-honcho’s beter de toekomst kunnen voorspellen dan u en ik is twijfelachtig. Feit is wel dat sommigen zich momenteel grondig voorbereiden op naderend onheil zoals een occasional burgeroorlog.

Een journalist van The New Yorker sprak een aantal van deze superrijken die hun vertrouwen in de toekomst kennelijk helemaal kwijt zijn. Als voorbereiding hamsteren ze als een gek wapens en voedsel en sommigen prepareren zelfs complete bunkers voorzien van alle denkbare luxe, mocht het he-le-maal mis gaan.

Opvallend is dat de tech-preppers niet alleen externe rampen als aanleiding zien voor de bouw van een bombestendige terugtrekplekje. Ook de opkomst van Artificial Intelligence, nota bene een eigen vinding, vervult hen met grote vreze. Zo zijn ze bang dat bevolkingsgroepen die straks het hardst getroffen worden, doordat vrachtwagens en taxi’s zelf gaan rijden of werk wordt vervangen door robots, hun radeloze woede op de techies gaan botvieren.

Om een en ander voor te zijn, bouwen ze nu schuilkelders en bunkers, bij voorkeur in oude nucleaire silo’s. Handig, want daar is genoeg ruimte voor een fijn zwembad en een thuisbioscoop. Je zult toch wat te doen moeten hebben terwijl de havenots rammelen aan de poort. 

Meer Marjan Minnesma

Urgenda-oprichter en duurzaam ondernemer Marjan Minnesma staat aan de top de van de green economy beweging in Nederland. Als zij belt, nemen Nederlandse topmannen en -vrouwen hun telefoon wel op. "Ik had best rijk kunnen worden."

In je carrière ben je op een gegeven moment van het actievoeren overgestapt naar een meer ondernemende rol. Hoe is die switch tot stand gekomen?

"Dat beeld is een beetje vertekend doordat ik korte tijd campagnedirecteur bij Greenpeace ben geweest. Dat was eigenlijk meer een regelfunctie. Bij Urgenda sta ik veel meer met m'n voeten in de klei."

Waarom hou je het aantal medewerkers van Urgenda beperkt?

"Ik wil geen laagjes, geen tijd schrijven en geen vijftig handtekeningen voor je een stap kunt zetten."

Wil je wel een grote rol voor jezelf?

"Ik ben ooit begonnen met bedrijfskunde, dat is mijn achtergrond. Daarna heb ik filosofie en rechten gedaan, maar ik denk dat je eerste studie veel zegt over wat je echt wilt. Ik ben steeds meer naar de rol van ondernemer gegaan, weliswaar in het duurzame domein, al ik vind ik dat geen tegenstelling. Dat is mijn uitgangspunt: duurzaamheid is belangrijk, maar je moet er wel geld mee kunnen verdienen. Als het met subsidie in leven moet worden gehouden, dan klopt er iets niet."

"Wij zijn niet van zwaaien met het het vingertje"

Helpt die achtergrond in bedrijfskunde als je met mensen als Hans de Boer aan tafel zit?

"Ik heb bij Shell in Den Haag stage gelopen. Dan kom je op allerlei plekken in zo'n bedrijf. Het jargon en de manier van denken maak je je eigen. Mijn eerste baan was bij Novem, nu RVO, waar ik in Oost-Europa vijf jaar lang steden en gemeenten hielp bij het verduurzamen van stadsverwarming en verlichting. Dat waren heel bedrijfsmatige projecten. Het moest onderaan de streep wel uit kunnen."

Sinds wanneer word je als actievoerder gezien?

"Dat is pas sinds we de klimaatzaak hebben gewonnen (zie kader). Daarvoor waren we met Urgenda vooral bezig met allerlei oplossingen; zonnepanelen aanbieden, elektrische auto’s. Onze werkzaamheden bestaan nog steeds voor vijfennegentig procent uit dat soort projecten."

Urgenda en de Klimaatzaak

Urgenda, een samentrekking van ‘urgent’ en ‘agenda’, werd tien jaar geleden opgericht door Marjan Minnesma, samen met hoogleraar Jan Rotmans. De organisatie heeft als doel Nederland sneller duurzamer te maken. In 2015 maakte Minnesma internationaal naam door de Nederlandse staat voor de rechter te slepen en te winnen. Samen met 900 andere eisers werd via de rechtbank afgedwongen dat de Nederlandse Staat de uitstoot van broeikasgassen eind 2020 met minimaal 25% moet hebben teruggedrongen. Ondanks dat de uitspraak Nederlandse Staat is in hoger beroep gegaan.

Voel je je op je gemak bij het stempel activist?

"Nee. Ik vind dat wel jammer omdat mensen er een plaatje bij hebben dat veel meer gelieerd is aan de oude milieubeweging. Van het vingertje en wat anderen moeten gaan doen. Terwijl wij altijd veel meer bezig zijn geweest om zelf dingen te doen. Wij importeerden vijftigduizend zonnepanelen op eigen rekening en risico. Als die boot uit China op een ijsberg was gevaren, had ik m'n huis uit gemoeten."

Kun je je medewerkers dankzij dit soort bedrijfsmatige activiteiten betalen?

"Wij hebben een gemengd model. Wij hebben geen subsidiestroom, en dat zou ik ook nooit willen. Een aantal grote bedrijven die het belangrijk vinden wat wij doen, steunen ons. Zo willen ze nieuwe markten openbreken. Dat zijn bedrijven als Eneco, Aliander, de ASN Bank en EY."

Loop je niet het risico van greenwashing, dat bedrijven Urgenda gebruiken om zich te associëren met een groen imago?

"De ASN gaat van alle banken gaat het verst, die kijkt zelfs met klanten hoe ze kunnen helpen om duurzamer te leven. Eneco is van de grote energiebedrijven het meest groen. Dus we hebben steeds gekeken naar de koploper onder de peers. We krijgen ongelabeld geld. We verzinnen zelf wat we daarmee doen."

Je hoeft geen rapporten op bestelling te maken.

"We zouden zelfs iets tégen ze kunnen doen."

"Ik had er best rijk van kunnen worden"

Is wat jij doet een vorm van polderen, mensen aan tafel krijgen?

"Alle grote milieubewegingen maken jaarplannen met budgetten en zijn daardoor minder flexibel. Dat wil ik juist niet. Ik weet niet wat ik over drie maanden ga doen. Ik wil onder de radar door kunnen bewegen, op zoek naar kansen. Polderen is met twintig man aan tafel zitten. Ik zit liever met de koploper aan tafel om zaken te doen."

Je werkt veel samen met ondernemers. Wat heb je hen te bieden?

"We hebben twee sporen. Aan de ene kant kijken we hoe we koplopers kunnen helpen, door ze in het zonnetje te zetten. Aan de andere kant kijken we naar gaten in de markt. Wat is er nog niet? Daarom hebben wij op een gegeven moment de eerste collectieve inkoopactie voor zonnepanelen in Europa opgezet en de eerste elektrische auto's uit Noorwegen geïmporteerd. Wij zitten heel erg vooraan de golf."

Waar zijn jullie nu mee bezig?

"We zijn nu huizen aan het verduurzamen voor 35.000 euro. Om te laten zien dat dat kan voor die prijs. Voor ThuisBaas, zoals dat heet, hebben we een eigen BV opgezet die losstaat van Urgenda. Huizen verduurzamen kost meer tijd dan een paar panelen leggen. We zetten door en hopen dat er spoedig ook andere marktpartijen hetzelfde gaan doen."

Is 'de markt' altijd blij met dit soort activiteiten?

"Toen we zonnepanelen gingen importeren kregen we eerst boze installateurs op ons dak. Maar daarna ging de prijs wel met een derde omlaag. Vervolgens groeide die markt en kreeg iedereen veel meer werk. Toen kregen we wel bedankjes dat we de markt hadden opengebroken. Daarna gaan we weer weg. Al had ik er best rijk van kunnen worden."

Loop je geen risico dat er belangen door elkaar gaan lopen?

"Ik denk dat we het zuiver houden. Alles gaat voor eigen rekening, we ontvangen geen cent subsidie. Neem dat ThuisBaas. Wij redeneren vanuit de visie dat we in 2030 honderd procent op duurzame energie moeten zitten. Dat betekent dat er jaarlijks 250.000 huizen verduurzaamd moeten worden. Laten wij met meer dan duizend huizen beginnen. We kunnen het niet eens alleen en hopen alleen maar dat er zo veel mogelijk navolgers komen. We willen nageaapt worden."

Onderweg hier naartoe merkte ik dat ik eigenlijk een beetje depressief raak van die klimaatverandering. Kun je me even opbeuren?

"Als ik kijk naar Trump en een aantal andere onwillige mensen denk ik: mijn hemel. Als je kijkt hoe hard het gaat met de klimaatverandering word ik ook niet zo vrolijk. Maar als je met een andere bril kijkt, dan zie je dat er nu al zestig landen in de wereld zijn waar duurzame energie goedkoper is dan fossiel. Dan gaat de markt gewoon z'n werk doen. Ook in Texas, bekend als oliestaat maar ook de grootste staat voor zon en wind.”

"Eigen energie eerst! Dat zou toch bij Wilders moeten passen?"

Noem nog eens iets positiefs.

"Over drie jaar, als elektrisch rijden betaalbaar is geworden en elektrische auto's meer dan 250 kilometer rijden, dan zul je alles zien veranderen. Openbaar vervoer wordt een kwestie van kleine, zelfrijdende auto's die voor je deur stoppen. Dan kunnen al die raffinaderijen wel inpakken."

Technisch is er veel mogelijk. Maar het gaat ook om geld. Kunnen wij ontwikkelingslanden bijvoorbeeld het recht ontzeggen om, net als wij, economisch te groeien dankzij fossiele energie?

"Wij denken dat we voorop lopen, maar we lopen achter. Landen als China, India en Chili investeren meer in duurzame energie dan wij. In 2015 zijn we het omslagpunt gepasseerd. We hebben vorig jaar wereldwijd 286 miljard euro uitgegeven aan duurzame energie, twee keer zoveel als wat er in fossiel opgewekte energie is geïnvesteerd en voor het eerst werd er meer in duurzame energie geïnvesteerd in ontwikkelingslanden dan in de 'ontwikkelde' landen."

China gooit iedere tien dagen een nieuwe kolencentrale online.

"Dat is niet meer zo. Dat soort praatjes houden mensen zichzelf voor zodat ze kunnen denken: wij hoeven niks te doen, want het stelt toch allemaal niks voor vergeleken met China. China is de grootste investeerder in zon en wind. Ze zijn aan het in- en uitfaseren. Hoe meer zon en wind erbij komt, hoe meer kolen ze afschakelen."

Hoe komt het dat energietransitie als een links thema wordt gezien?

"Het onderwerp is natuurlijk als eerste aan de kaak gesteld door de Greenpeaces van deze wereld. Verder werd het altijd gezien als een subsidieslurpend ding, waardoor linkse en rechtse partijen zich op dit onderwerp tegen elkaar konden afzetten. Een van de belangrijkste dingen van dit moment is het onderwerp uit die sfeer halen. Daarom hebben we nu steun van grote Nederlandse bedrijven. Daar wordt ingezien dat klimaatverandering geen links of rechts thema is."

Het valt op dat men vooral in neo-nationalistische hoek, zoals bij Trump en Wilders, erg sceptisch over klimaatwetenschap is.

"Ik heb de indruk dat ze er nog nooit goed naar hebben gekeken. Zij beschouwen linkse mensen als de vijand en linkse mensen zijn voor het klimaat dus zij zijn tegen. Opvallend is dat als je onderzoeken leest, blijkt dat een groot deel van de vluchtelingen is weggevlucht uit Syrië vanwege klimaatverandering. Mensen trekken weg omdat hun boerengrond is verdroogd. Als je als rechts-nationalist nou wil dat er niet meer mensen deze kant opkomen, dan zou klimaatverandering je eerste prioriteit moeten zijn. Daarnaast: als wij onze eigen energie opwekken zijn we minder afhankelijk van landen waar we niet afhankelijk van willen zijn. Eigen energie eerst! Dat zou toch bij Wilders moeten passen?"

Is ons democratisch systeem, met regelmatige verkiezingen, wel geschikt om een langetermijnprobleem als klimaatverandering te tackelen?

"Ik denk dat dat niet te maken heeft met ons systeem, maar meer met hoe onze hersenen werken. We vinden het moeilijk om die langetermijnrationaliteit op te brengen. Terwijl we dat wel kunnen. Dat is juist wat ons onderscheidt als mens."​

Vinden politici het niet gewoon vervelend om maatregelen te nemen die op korte termijn negatief zijn voor hun kiezers?

"Ik denk dat sommigen echt niet weten wat er speelt, en als ze het wel weten, dan durven ze het niet te vertellen aan hun kiezers. Terwijl het brengen van slecht nieuws niet altijd een probleem is, zie het verhogen van de pensioenleeftijd. Politici zijn te veel bezig met hun kaasstolp."

Hoe duurzaam is Marjan Minnesma?

Uit profielen die over Marjan Minnesma verschenen zijn, rijst het beeld op van een perfect rolmodel voor de klimaatzaak. Minnesma, moeder van drie kinderen, woont samen met haar man in een duurzaam verbouwde boerderij in de Noord-Hollandse Beemster. Op het dak liggen zonnepanelen. Binnen zorgen infraroodpanelen en vloerverwarming via bodemwarmte voor de verwarming. Ze rijdt elektrisch. Minnesma gaat er prat op ‘nog nooit’ met haar gezin per vliegtuig op vakantie te zijn geweest. Haar klassieke kledingstijl heeft ze te danken aan het feit dat haar kleding met gemak twintig jaar meegaat. Dit leidt wel, zo geeft ze toe, tot enige schaamte bij de kinderen als ze het schoolplein opkomt.

Door Matthijs van der Pol 

Slimme haarborstels en intelligente skibrillen

Ieder jaar in januari vindt in Las Vegas de Consumer Electronics Show (CES) plaats, 's werelds grootste electronic show waar fabrikanten de trends van het nieuwe jaar introduceren aan pers en consumenten. Bright-redacteur David Lemereis vertelt wat hem allemaal opviel.

Televisies als bewegend behang

Soms betekent vernieuwing dat je het oude los laat. Zo stopt LG met het maken van gebogen televisieschermen en 3D. De gebogen schermen voegen - behalve een hogere prijs en extra veel reflecties - weinig toe aan de kijkerservaring. 3D tv-kijken met brilletjes is niet alleen geflopt, maar vergt coatings op het scherm die de beeldkwaliteit niet ten goede komen.

2017 wordt het jaar van de OLED-televisies. De kleuren op een OLED-tv zijn realistischer dan de huidige LED-schermen, het kleurbereik is groter en de zwarten zijn echt pikzwart. In tegenstelling tot LED-televisies, die een zogeheten backlightverlichting achter het lcd-scherm hebben, geeft iedere pixel op een OLED zelf licht. Als die pixel uit is, is hij maximaal zwart.

LG toonde de OLED TV W7, die met een dikte van slecht 2,57 millimeter de dunste televisie ooit is. De 65 inch weegt maar zeven kilo en kan met magneten aan een stalen frame aan de muur gehangen worden. De W in de naam staat voor Window of Wallpaper. Prijs: 7000 euro voor de 65 inch en zo'n 20.000 euro voor de 77 inch.

De LG-televisie als behang aan de muur alleen mogelijk omdat alle electronica en speakers apart in een soundbar zitten verwerkt. Dat heeft Sony met de Bravia XBR-A1E anders opgelost. Het OLED-scherm daarvan is afkomstig van LG maar de Sony-elektronica zit verwerkt in een dikkere standaard achter de tv. Het scherm is ook de speaker en het geluid komt dus ook echt uit het scherm. Ook andere fabrikanten, zoals Panasonic en TP Vision, hebben OLED schermen aangekondigd.

VR en AR als laagje over de realiteit

2016 was het jaar van virtual reality, waarbij je met een VR-bril op ondergedompeld zit in een andere werkelijkheid. Daarnaast bestaat augmented reality (AR) al jaren. Met een AR-bril wordt informatie als een extra laag geprojecteerd over de werkelijke wereld die je ziet. Denk bijvoorbeeld aan een skibril die je snelheid en hoogte op de lens van de bril projecteert. 

2017 wordt het jaar van mixed reality (MR). Mixed reality is een mengvorm van AR, VR en en biedt tegelijkertijd interactie met die kunstmatige werkelijkheden. 

Microsoft kwam vorig jaar al met de HoloLens mixed reality-bril (bekijk ook de uitpakparty en de uitleg hoe hij werkt). Op de CES liet Lenovo een prototype MR-bril zien die draait op Hololens-software, maar anders werkt. De Hololens plaatst virtuele objecten in de wereld die je ziet door een transparante lens. maar de Lenovo-bril kijkt via twee camera's naar de echte wereld en laat dat op twee ingebouwde LCD-schermpjes zien. Voor zo'n 300 tot 400 euro zou de bril later dit jaar verkrijgbaar moeten zijn.

 

Alsmaar slimmer wordende auto's

Auto's zijn intussen rijdende computers geworden, met honderden sensoren aan boord. Geen wonder dat autofabrikanten niet alleen meer op autoshows, maar ook op de CES hun waren tonen. 

Faraday Future presenteerde zijn zelfrijdende elektrische auto FF 91 tijdens CES. De razendsnelle Tesla-concurrent moet sneller opladen dan alle andere elektrische auto's en zonder tussenkomst van de bestuurder kunnen inparkeren op een parkeerplek die hij zelf heeft gevonden.

Op de CES waren daarnaast conceptauto's te zien die de deuren openen als de auto je gezicht herkent, BMW toonde een zwevend holografisch controlepaneel en Audi werkt met hardwarefabrikant Nvidia aan de Co-Pilot. Deze technologie combineert kunstmatige intelligentie met allerlei sensoren op en in de auto. Het functioneert als bijrijder met een hele riedel extra ogen die de bestuurder kan waarschuwen voor gevaren, en veilig het stuur uit handen kan nemen.

Internet of Things wordt Internet of Everything

Je komt al jaren de term Internet of Things tegen, wat suggereert dat er een netwerk is van dingen die onderling verbonden zijn. Het is een achterhaalde term, want alles en iedereen wordt inmiddels met alles en iedereen verbonden. Internet of Everything dekt de lading veel beter.

Zelfs dingen die je nooit had durven dromen, zijn connected en intelligent. De kattenvoerbak doet via camera's aan catface recognition, geeft dikke Tijgertje minder brokjes dan slanke Pantertje, weegt tegelijkertijd de katten en seint al die data via de cloud naar je smartphone. Jij, je kat en de weegschaal zijn verbonden. Het gaat dus niet alleen om dingen.

De CES illustreert echter ieder jaar weer tot op het absurde dat het Internet of Everything hard op weg is realiteit te worden. Zo heeft cosmeticamerk L'Oreal 's werelds eerste connected bluetooth haarborstel geíntroduceerd, met ingebouwde microfoon, druksensoren, versnellingsmeters, gyroscoop en stroomgeleidingsensor uitgebracht. 

De Kerastase Hair Coach helpt je haar gezond te houden door het borstelen met allerlei meetdata in kaart te brengen. Zo weet de borstel of je gespleten haareinden hebt, of je te hard borstelt en of je haar of nat of droog is. Uiteraard wordt dit allemaal draadloos naar een app op je smartphone geseind: jij en je borstel zijn verbonden.

Het bedrijf Griffin introduceerde daarnaast een connected broodrooster, een slimme spiegel en slimme opladers, die je via bluetooth laten weten dat je in de buurt van een lader bent en je accu bijna leeg is. Het grote nadeel van dergelijke slimme opladers is dat ze je met een app waarschuwen als je smartphone accu leeg is. En dat is dan weer niet echt slim.

Door David Lemereis

De vlogeconomie: geld verdienen in een parallel media-universum

De beroemdheden van de 21ste eeuw zijn vloggers en videomakers die je 24/7 kunt volgen op YouTube, Instagram en Snapchat. Hoe groter en trouwer de schare volgers, des te lucratiever de partnerships. "Sociale status is de nieuwe valuta", zegt marketing- en mediaexpert Igor Beuker.

Monica Geuze filmt zichzelf terwijl ze in bed ligt. Voor haar doen is ze extreem vroeg wakker, om acht uur. 'Jeetje, wat heb ik nu veel tijd.' Ze kleedt zich aan. 'De trui is van de Zara, het rokje van River Island. Ik weet niet zo goed of ik de trui in mijn rokje moet stoppen of niet.'

De gemiddelde dertigplusser vraagt zich waarschijnlijk af wie Monica Geuze is en waarom ze wil delen hoe laat ze opstaat of dat ze een mega-McDonals-bestelling plaatst. Het antwoord is: omdat haar 280.000 abonnees willen weten wat de 22-jarige dj eet, drinkt, draagt en doet. En daar maken steeds meer merken gretig gebruik van.

Populairder dan tv-sterren

"De invloed van Youtubers wordt schromelijk onderschat"

Zoals Geuze zijn er tientallen YouTubers in Nederland die een inkomen verdienen door zichzelf uit te venten op social media. Onder de millennials (20-34 jaar) en de generatie Z zijn online videomakers als Nikki de Jager (Nikki Tutorials, 6,5 miljoen abonnees), Robert van Eijndhoven (Siv HD, 2 miljoen abonnees) en Enzo Knol (1,4 miljoen abonnees) populairder dan de meeste tv-sterren.

Ter vergelijking: een gemiddelde aflevering van het bepaald niet slecht bekeken RTL Late Night trekt 650.000 kijkers. Eén aflevering van StukTV genereert tussen de 500.000 en 2 miljoen views.

"De invloed van online videomakers werd en wordt nog steeds schromelijk onderschat, omdat we er als oudere generatie een waardeoordeel over uitspreken. Vlogs of beauty tutorials worden afgedaan als leeghoofdig gebabbel", zegt Igor Beuker. "Zelfs hele grote jongens uit de Mad Men-generatie (jaren '60, red.) hebben de explosieve groei van consumer generated content niet aan zien komen. De CEO van het globaal opererende reclamebureau BBDO zei vijf jaar geleden nog tegen mij in Cannes: 'Dat YouTube gaat nergens over. De grappen zijn flauw en de beeldkwaliteit is slecht'." Inmiddels heeft YouTube meer dan een miljard gebruikers.

Bedrijven willen graantje meepikken

De verschuiving van lineaire tv naar online video heeft de advertentiemarkt flink opgeschud. Jonathan Berhane (33), partner manager bij RTL MCN (Multi Channel Network) merkt dat de onlinevideomarkt flink in de lift zit. Het mediabedrijf helpt talentvolle onlinevideomakers te professionaliseren en regelt commerciële samenwerkingen. Daarnaast bouwen ze online kanalen in eigen beheer.

Voor Berhane bij RTL MCN aan de slag ging, verzorgde hij als artiestenmanager onder andere het management van zangeres Esmee Denters. "Zij was een van de eerste muziekartiesten die wereldwijd doorbrak op YouTube. Ineens veranderde de positie van de artiest: de platenmaatschappijen hadden niet meer het alleenrecht om te bepalen wie zichtbaarheid kreeg en daarmee succes. Talent kon zichzelf gaan broadcasten. Dat was voor mij een kantelpunt. Ik wist toen: hier ligt de toekomst."

Ook Daan Sip (38), managing director bij het concurrerende Social1fluencers merkt dat steeds meer bedrijven een graantje mee willen pikken van het bereik van bekende YouTubers. "Een paar jaar geleden was het nog schrapen. Nu komen merken met volwassen marketingbudgetten aanzetten."

VERDIENMODEL YOUTUBERS

Hoe een youtuber geld verdient, verschilt niet zo veel van traditionele mediabedrijven als RTL of Telegraaf Media, alleen zijn de online videomakers een mediabedrijf(je) op zichzelf. Inkomsten komen voornamelijk uit:

Advertenties die voor, tijdens en/of na een vlog, tutorial of online show worden afgespeeld. De verdiensten ervan worden uitgedrukt in cpm (cost per mille) dat staat voor inkomsten per duizend advertentieweergaven. Welke youtuber wat verdient is een publiek geheim, maar volgens inside bronnen van Quote zitten grote internationale YouTube-sterren op een cpm van 7 dollar. Enzo Knol zou rond de 3 dollar zitten. Een filmpje met 226.000 views zou met dit cpm gemiddeld 300 euro opleveren, waarvan 45 procent naar YouTube gaat.

Partnerships – Laura Ponticorvo neemt een slok Dr. Pepper in haar vlog. 'Het is een soort van cola met een fruitsmaakje. Cherry of zo. Héérlijk.' Deze zogenoemde product placements leveren grote youtubers tussen de 5000 en 15.000 euro op, afhankelijk van markt, bereik en doelgroep.

Events – Beautyblogger Masha Feoktistova organiseert een Beauty Gloss Party in de Beurs van Berlage. Bezoekers betalen tussen de 25 en 30 euro voor toegang. Leveranciers van beautyproducten mogen hun waren verkopen. Van de winst pikt Feoktistova een graantje mee.

Merchandise – Koop haarolie van Negin Mirsalehi (Gison, 74 euro per 100 ml).

Gastoptredens – Giel de Winter van Stuk TV verschijnt betaald als presentator in het tv-programma Galileo (RTL5).

Omzet: paar ton per jaar

Wereldwijd zijn het aantal YouTube-kanalen met jaarlijkse inkomsten van zes cijfers in 2016 met 50 procent gestegen. In Nederland zijn er bijna geen youtubers die een omzet van die omvang halen, maar de top zet per jaar zeker een paar ton om.

Dat lijkt makkelijk geld verdienen. Het enige dat je nodig hebt is een camera en een vlotte babbel. Toch? "Guess again", zegt Sip. "Bekende YouTube-sterren die een acceptabel inkomen weten te vergaren, zijn rasechte ondernemers. Heel veel mensen proberen het, maar er zijn er maar weinig die het volhouden en succesvol zijn."

"De werkdiscipline 
van Enzo Knol is ongelofelijk"

Wat maakt een youtuber dan (economisch) succesvol? Sip, Berhane en Beuker zien een paar factoren die het kaf van koren scheiden:

Werkethos
Succesvol vloggen is meer dan af en toe een filmpje uploaden. "De werkdiscipline van bijvoorbeeld Enzo Knol is ongelofelijk", zegt Berhane. "Hij produceert twee video's per dag. Dat is geen kwestie van filmen en posten. Van tevoren bedenk je een concept, dat werk je uit, dan ga je editen. Daarnaast moet je tijd besteden aan partnerships, fans, events, enzovoorts. Dat gaat ook in het weekend door."

Passie
Niemand heeft ooit gezegd dat je automatisch geld kunt verdienen met vloggen of bloggen, zegt Beuker. "Als cashen je uitgangpunt is, hou je het niet vol." Bijna alle succesvolle online sterren zijn begonnen vanuit een authentieke passie. Ze zijn helemaal weg van make-up, koken, mode of auto’s en willen hun kennis en kunde graag delen met anderen. Een van de meest succesvolle voorbeelden hiervan is twintigjarige Nikki de Jager. Op haar veertiende maakte ze in haar slaapkamer al haar eerste make-up tutorial en perfectioneerde ze haar Engels door naar films te kijken. Zes jaar en 584 videos later heeft ze een pr-waarde van 20 miljoen dollar.

Creativiteit

Voor vloggers zijn commerciële samenwerkingen complexer dan voor een gemiddelde voetbalster die een spectaculair doelpunt maakt in een Nike-commercial. Vloggers kunnen niet zomaar roepen dat Twix de lekkerste snack is, want dan haken fans af. Het merk moet bij de creator passen en op een natuurlijke manier in de video terugkomen. Daarvoor moeten youtubers in staat zijn creatieve concepten te ontwikkelen. Als geslaagd voorbeeld noemt Berhane de samenwerking tussen StukTV en Universal Pictures om de film Central Intelligence te promoten.

Hybride businessmodel
Wil je een beetje rondkomen als online videomaker, moet je groter en breder denken dan veel views. "Met anderhalf à twee miljoen views per maand verdien je een minimuminkomen van 1500 euro", zegt Berhane. De grootverdieners gebruiken YouTube om bereik te creëren en bouwen vanuit daar hun mediabedrijf uit. "De slimmeriken hebben allemaal een hybride businessmodel met eigen merchandise, events en gastoptredens", zegt Beuker. "Maar een paar procent van de youtubers kan hier echt zijn brood mee verdienen. De grote middenmoot bijt op een houtje."

Algoritme
Een minder in het oog springende factor, maar daarom niet minder belangrijk: hoe slim speel jij in op het algoritme van YouTube? "Titel, beeld, tags, waar zit je publiek, wat is hun zoekgeschiedenis, hoe laat post je een nieuwe video: al dit soort dingen bepalen welke creator overleeft", zegt Berhane. "En dat wordt in de toekomst alleen maar belangrijker." 

"Steeds meer bedrijven werken met like-targets en staren zich blind op bereik"

Ga online opvoeden
Voor lezers die er nog steeds van dromen hun boterham te verdienen met online video: er zijn nog gaten in de markt die je kunt opvullen. "Op het gebied van opvoeding en financieel advies is er nog weinig aanbod in Nederland", zegt Sip. Hij adviseert dan wel nú te beginnen. Want: de komende jaren zal het aantal volwassen kijkers flink groeien. "En ook de jonge youtubers van nu worden ouder. Dan sta jij voor ze klaar met een hele rits informatieve opvoedings-video’s."

Gele Speedo verhoogt je waarde
Online video blijft de komende vijf jaar booming, daar zijn Sip, Beuker en Berhane het over eens. Marketingbudgetten zullen groeien en het aanbod wordt professioneler door de toegankelijkheid van goede camera's en mediabedrijven die talenten verder helpen en hogere budgetten beschikbaar stellen voor het ontwikkelen van formats. Daarmee zal ook het belang van sociale status toenemen, voorspelt Beuker. "Het wordt de nieuwe valuta. Hoe meer volgers, des te meer je waard bent."

De trendwatcher ziet dit fenomeen nu al doorsijpelen in het bedrijfsleven. Steeds meer bedrijven werken met like-targets en staren zich blind op bereik. Deze tendens baart Beuker zorgen: ethiek en competenties kunnen het onderspit delven. "Als ik bij wijze van spreken drie keer per dag een selfie maak met een gele Speedo aan of mensen beledig op Twitter - zoals Trump doet - dan word ik beloond met een vergroot sociaal bereik en een daaraan gekoppelde waarde. Een spreker of dj met 150.000 volgers krijgt een hogere fee dan iemand met 21.000 volgers, terwijl bereik niets hoeft te zeggen over de kwaliteiten van een professional." 

Daar komt nog bij dat bereik en likes tegenwoordig te koop zijn. En als de concurrent likes inkoopt en daarvoor wordt beloond, wil niet iedereen achterblijven. "We moeten oppassen dat ons spiegelbeeld - selfie, vlog, tweet, instapost - ­niet belangrijker wordt dan ons zelfbeeld."

Door Rachel van de Pol 

Verbeter de wereld

Het nieuwe jaar begon voor mij met het goede voornemen iets liever voor de aarde te zijn. Lange tijd was mijn motto 'na mij de zondvloed'. Ik hou van eten en reizen, heb geen kinderen, dus waarom niet alle geneugten van de aarde ten volle benutten? En dat de laatste straks het licht mag uitdoen. Slaat natuurlijk helemaal nergens op. Dus onder het mom van 'een beter milieu begint bij jezelf' ben ik (bijna volledig) gestopt met vlees eten, proberen we ons huis energieneutraal te maken en laat ik de auto wat vaker staan. Echte helden gaan natuurlijk nog een paar stappen verder, maar je moet ergens beginnen. De volgende boeken geven je misschien inspiratie om ook ergens te beginnen.

 

Rachel van de Pol - Het Hedendaagse Heldenboek

Een jaar lang iedere dag iets goeds doen. Vol goede moed begon Rachel van de Pol op 1 januari 2015 met dit voornemen. Van de Pol bewees met haar blog al dat onze smoesjes (te druk, druppel op gloeiende plaat) kul zijn, en dat ook hele kleine gebaren een groot verschil kunnen maken. Haar blog werkte al aanstekelijk en haar boek doet dat opnieuw. Het boek is een vrolijk geïllustreerd verslag van haar jaar, en geeft daarnaast tips en een theoretische onderbouwing voor heldendaden. Van de Pol benadert haar goede daden met de nodige zelfspot en houdt het daardoor luchtig en toegankelijk. Verkrijgbaar vanaf 12 februari.

Secrets of superhero science - Barry W. Fitzgerald

Het redden van de wereld, dat is toch alleen voorbehouden aan superhelden? En dan in films en stripboeken? Wie dat denkt, zou dit boek moeten lezen, van de Ierse fysicus Barry Fitzgerald. Hij werkt aan de TU Eindhoven en laat in zijn boek zien dat veel krachten van superhelden als Spiderman en the X-Men in het echt al mogelijk zijn. En hij onderzoekt wat de mensheid, wetenschappelijk gezien, in de toekomst nog meer zou kunnen.
 

Kleine helden - Rudi Vranckx (2016)

De verhalen uit een tv-reeks op de Belgische zender Canvas zijn nu ook in boekvorm verschenen. Kleine helden, van de Vlaamse journalist Vranckx, gaat over mensen die boven zichzelf uitstijgen om anderen te helpen. Bijvoorbeeld over een jonge Yezidi-vrouw uit Irak die op de vlucht sloeg voor IS, en nu vrouwen en kinderen die wel in handen van IS-strijders zijn gevallen probeert te helpen. Vranckx reisde met zijn team van brandhaard naar crisissituatie en probeert eens niet het grote geopolitieke verhaal te vertellen, maar de verhalen van gewone mensen die proberen het beste te maken van de rotsituatie waarin ze leven.

 

Kleine helden - Almudena Grandes (2016)

Dezelfde titel, hetzelfde thema, maar dan een roman, geschreven door een Spaanse bestsellerauteur. We hebben allemaal op het nieuws gezien hoe zwaar de economische crisis was voor veel Spanjaarden. Dit boek bevat kleine verhalen over de bewoners van een Madrileense wijk waar de crisis hard toesloeg. Het gaat over huisuitzettingen, werkloosheid en kinderen die met honger naar school gaan. Maar het gaat ook over hoop en saamhorigheid.

De zelfbouwers

Opdrachtgevers: Marguerite Meijer (33) en Hans Busstra (34) samen met vijftien andere stellen
Architect: Maaswerk Architecten, via de gemeente Rotterdam
Vloeroppervlak: 178 m2
Project: Een voormalige garage in de wijk Tussendijken
Bouwtijd: 3,5 jaar

De locatie: Marguerite en Hans vonden hun klushuis via internet toen ze op zoek waren naar een nieuwe woning in Rotterdam. De havenstad stimuleert het werken aan klushuizen en bebouwen van kavels zelfs met een eigen website.

Ze bezochten een infoavond waar ze werden voorgelicht en waar ze gelijk ook andere geïnteresseerden ontmoeten. Marguerite: “Allemaal verschillende mensen. Maar wel in dezelfde leeftijdscategorie, zo begin dertig. Avontuurlijk maar tegelijkertijd ook een beetje huiselijk.”

Naast het enthousiasme was er ook wel bezorgdheid toen ze de plek bezochten wat hun nieuwe thuis moest worden. Marguerite: “Het pand was een hel, verschrikkelijk. Er hadden meerdere garages gezeten. Overal waren wandjes over mekaar getimmerd en de achtergevel ontbrak. De bovenste etages waren één grote duiventil. Toen vroegen we ons af: is dit wel slim? Ondanks de schrik hebben we toch doorgezet.”

Volgens Marguerite verliep de gezamenlijke sloop, die ze samen met de medebewoners moest uitvoeren, in het begin dan ook klungelig. “De eerste zaterdag meldde iedereen zich onwennig in z'n werkkleding Wij hadden ook geen enkele ervaring. Iedereen begon maar gewoon. Maar na een tijdje zag je dat we er allemaal steeds meer handigheid in kregen.” Na een zomer slopen, ’s avonds na het werk en in de weekenden, stond er een kaal geraamte. De bouw kon beginnen.

De architect: Marguerite: “Via de gemeente kregen we een architect aangewezen. Die hielp bij het maken van bouwtekeningen op basis van wat we zelf geschetst hadden.” De voorgevel was aan strikte restricties van de welstandcommissie gebonden. Maar  aan de binnenkant mocht iedereen helemaal los gaan.

De casco renovatie van het metselwerk, kozijnen en vloeren en de bouw van een nieuwe achtergevel was een collectieve aanbesteding  die door een gezamenlijke aannemer werd verricht. “Toen dit klaar  klaar was, konden wij dan eindelijk echt zelf aan de slag.

De bouw: Om kosten te besparen besloten Marguerite en Hans de hele afbouw van hun drie etages tellende woning voornamelijk zelf uit te voeren. Handen uit de mouwen dus: “We leerden wanden plaatsen, elektra trekken en tegelen. Toen merkten we hoe handig het was dat we met zo veel andere stellen tegelijk aan de slag gingen.” Er werd tussen de zelfbouwers volop tips, aannemers en gereedschap uitgewisseld. Er is daardoor een heel hechte band ontstaan.

Door de bovenverdieping als eerste af te hebben, inclusief provisorische keuken en badkamer, lukte het Marguerite en Hans om zo snel mogelijk in te trekken. Daarmee werden extra huur en dubbele woonlasten vermeden en konden ze, terwijl ze er al woonden, de rest van de woning afmaken. Marguerite: “De afronding duurde wel veel langer dan we vooraf verwachtten. Je beseft van te voren niet dat je echt alles tot aan de stopcontacten toe opnieuw moet creëren. We hebben dan ook vele weekenden stad en land afgereden voor talloze marktplaats deals. Daarbij kwamen we steeds voor nieuwe verrassingen te staan: wat we bedachten kon lang niet altijd worden uitgevoerd. Dus ons plan is tijdens de bouw ook steeds een beetje aangepast.”

100% Tevreden? Marguerite: “Zeker! We hebben binnen budget ons droomhuis kunnen bouwen.” Volgens Marguerite is het voordeel van je eigen huis dat je het vrijwel van de grond af aan opnieuw kunt opbouwen. Alle beslissingen neem je zelf en dagelijks geniet je van het resultaat. Bovendien heeft de keus voor een klushuis het stel de mogelijkheid geboden een relatief grote woning voor een overzichtelijke prijs te verkrijgen. Marguerite heeft wel een goed advies voor mensen die ook overwegen zich in een dergelijk avontuur te storten: “Zorg dat  de rest van je leven redelijk stabiel is. Maar als je bereid bent om een paar jaar van je leven te investeren in een groot avontuur, dan is dat het zeker waard.” Ze denkt niet dat ze ooit nog ergens anders gaan wonen.

Van snelle consultant naar filosofisch leider

Laurens Knoop was hard op weg naar de management consultancy-top maar sloeg eerder af om een 'levensschool' te starten gebaseerd op het gedachtegoed van de populaire filosoof Alain de Botton.

Na een mislukte studie sociologie in Nijmegen - stad, studie en studentenleven vielen zwaar tegen - verhuisde Knoop naar Amsterdam om economie te studeren. “Achteraf een domme keuze, had ik toen maar voor filosofie gekozen. Maar waarschijnlijk wilde ik toch aan bepaalde verwachtingen van mijn omgeving voldoen.”, zegt Knoop terugkijkend. De studie ging Knoop goed af, hij leert gemakkelijk, en in 2000 studeert hij af.

Gouden tijden want hij kan op dat moment uit vijf verschillende banen kiezen. Van een Amerikaanse kabelaar tot een non-profitorganisatie; ze wilden hem allemaal hebben. "Misschien

"Ik wist het zeker: dit ga ik de rest van mijn leven doen"

maakte deze luxepositie wel dat ik niet voldoende bij mezelf te rade ging wat ik zelf wilde.”

De keus viel op onderzoeksbureau Motivaction. In eerste instantie als junior projectmanager maar na een paar jaar kreeg Knoop de mogelijkheid om de postdoctorale studie tot management consultant te doen. Een kostbare en prestigieuze opleiding, zijn toekomst bij het onderzoeksbureau lachte Knoop toe. “Toch had ik op dat moment totaal niet de droom om top-consultant te worden. Nooit gehad eigenlijk, maar deze opleiding leek me altijd wel van pas komen.” Ook deze studie rondt Knoop netjes af en in totaal werkt hij zo'n zes jaar bij het onderzoeksbureau.

Maar toen een collega hem vervolgens bij de koffieautomaat vertelde over The School of Life in Londen, veranderde alles. “Het was echt een soort blikseminslag. Ik bekeek de website en wist het voor de volle 100% zeker: dit is wat ik de rest van mijn leven ga doen.” The School of Life geeft lessen (classes) over levensthema's als relaties, werk, creativiteit en geld aan veelal hoogopgeleide stedelingen tussen de 25 en 45 jaar. Voor de classes wordt geput uit de filosofie, literatuur en psychologie.



Een week na het koffieautomaat-moment zegt Knoop zijn baan bij Motivaction op en vertrekt naar Londen, naar het hoofdkantoor van The School of Life. Op dat moment is het nog te vroeg om een Nederlandse vestiging op te zetten dus Knoop begint zijn eigen bedrijf in vergelijkbare richting.

"Wintersport met het hele bedrijf zit er niet in"

Dit bedrijf gaat vijf keer bijna failliet, maar hij twijfelt geen seconde aan zijn plan. Hij blijft ondertussen contact houden met de oprichter van The School of Life, filosoof Alain de Botton. Na drie jaar is de tijd wel rijp en opent The School of Life Amsterdam haar deuren. Nu, ruim twee jaar later is de Amsterdamse school na Londen de meest succesvolle van de zeven 'levensscholen'. "Er worden meerdere classes per dag gegeven en uitverkochte classes zijn geen uitzondering. Binnenkort verhuizen we zelfs naar een groter pand. Het gaat echt heel goed.”

Financieel heeft Knoop wel flink moeten inleveren. "Ik verdien nu al zeven jaar lang hetzelfde salaris en wintersport met het hele bedrijf zit er hier niet in. Maar het leiden van The School of Life voelt als een soort verliefdheid voor mij. Ik ben continu bezig om er een nog groter succes van te maken. Geld en materialistische zaken zijn daar totaal ondergeschikt aan geworden.”

 

Herkenbaar? Maak nu kans op een class 'How to find a job you love' bij The School of Life Amsterdam
Overweeg jij ook een carrièreswitch? Mail 'jouw verhaal' (wat doe je nu, wat zou je willen en waarom lukt dat nog niet) naar [email protected] en maak kans op een class 'How to find a job you love' bij The School of Life Amsterdam.

Door Nynke Nijp

Haute friture met een goed glas wijn

Wat: Bar Friterie & Bistro Gare du Sud
Waar: Aan de Oosterkade in Utrecht
Open sinds: eind oktober 2016
Keuken: klassiek Frans en haute de frituur
Bijzonder kroketje: In Gare du Sud tillen ze de frituurhap naar een hoger niveau. ‘We ontwikkelen momenteel met van Dobben een kroket onder eigen label.’

Het lukt Utrecht maar niet een Michelinster in de wacht te slepen. De enige man die daar ooit wel in slaagde –voormalig chef de cuisine van Karel V, Jeroen Robberecht- is weer terug in de Domstad en zwaait de culinaire scepter in het nieuwe restaurant Gare de Sud; een eigentijdse bar, bistro en friterie in één. ‘Je kunt hier genieten van verfijnde gerechten in onze bistro, maar ook borrelen met écht lekkere patatten en kroketten.’

Wie zitten er achter Gare du Sud?
De gebroeders Kasper en Joris Visser, beiden rasechte horeca-ondernemers restaurant. Samen runnen ze de restaurants Gare du Sud en Speck. Joris is daarnaast oprichter van de hamburgerketen Pickles. Kasper: ‘We wilden al tijden iets samen beginnen. In 2010 kwam er een pand aan de Oosterkade vrij. Ik zat toen in New York voor mijn vriendin en werk toen Joris belde. “Dit is onze kans”, zei hij.’ Ze startten het gemoedelijke familierestaurant Keuken&Deli in 2011 dat jaren een vaste trekpleister in de buurt was. Tot een jaar geleden. ‘Om ons heen openden nieuwe horecazaken en ons doordeweekse bezoek stagneerde.’ Toen ontstond het idee voor Gare du Sud.

Locatie
Het restaurant ligt net buiten de ring aan de Oosterkade en is gehuisd in een fraai 19de-eeuws fabriekspand waar voorheen papierwaren, meubels en sigaren werden geproduceerd. Kasper: ‘Zes jaar geleden was deze buurt nog sober en rommelig. Nu schieten winkels en horeca als paddenstoelen uit de grond. Het krijgt de sfeer van de bruisende Twijnstraat.’ De naam Gare du Sud is een knipoog naar het nieuwe treinstation Vaartsche Rijn aan de zuidkant van het centrum waar het pal naast ligt. 

Interieur
Het eerste wat opvalt bij binnenkomst is de imposante groen betegelde bar en friterie. Of dat iets te maken heeft met de architect van Heineken die de hoofdlijnen van het interieur heeft uitgezet? ‘Nee’, lacht Kasper. ‘Dat is toeval. We vinden het een prachtige kleur die goed samen gaat met de rest van de aardse tonen in onze inrichting.’ Gasten kunnen plaatsnemen op kuipstoelen en bruine leren banken aan glimmend geverniste tafels.

Niet te missen detail
Als je vluchtig kijkt, zou je ze zomaar over het hoofd zien; de muurschilderingen en ijzeren ornamenten met typisch Utrechtse symbolen als de Domtoren of Nijntje.

Keuken
In de bistro kun je terecht voor lekkere verfijnde gerechten in een klassiek Franse stijl. Zo is er een speciale menukaart voor tartaargerechtjes; van zalm tot aubergine. Luuk Web is de chefkok die wordt aangestuurd door executive chef Jeroen Robberecht. Voor 50 euro kun je lekker tafelen. In de friterie ben je –logisch- een stuk goedkoper uit. Je kunt voor een klassiek frietje gaan, maar je kunt ook los met een kroket van grijze garnalen met Oosterse frieten (satésaus, limoen en ui). Recensent Mac van Dinther noemt Gare du Sud in de Volkskrant daarom een culinaire nieuwlichter: ‘Waar in Nederland kun je een patatje oorlog bestellen met een goed glas rode wijn?’ 

Aanrader
Kasper tipt de tartaar van zeebaars met een sobere Chardonnay. ‘Een heel eenvoudig gerechtje, maar zo’n pure smaak. Heerlijk!’

Waardering
Alle begin is moeilijk, dat principe ging zeker voor Gare du Sud. Het vaste publiek van Keuken&Deli kon de overstap naar een hoger segment maar moeilijk verkroppen. ‘Zij voelden zich niet meer gehoord’, zegt Kasper. ‘Daarnaast bleek de frituur niet goed af te zuigen, wat voor een penetrante lucht zorgde.’ Maar nu hebben de gebroeders Visser een stijgende lijn te pakken. ‘Je moet als ondernemer de hand in eigen boezem kunnen steken. We hebben hard gewerkt aan de feedback die we kregen en dat zien we terug in de waardering van gasten. We zijn van een 5/6 naar een 7/8 gegaan.’

Culturele Agenda

Design

Design Icons Amsterdam

Liefhebber van Arne Jacobsen, fan van Mies van der Rohe of nog altijd op zoek naar die ene Eames-klassieker? Sla op 11 en 12 februari je slag bij Design Icons Amsterdam. Meer dan zestig Europese vintagehandelaren stallen hun waar uit in de Kromhouthallen. Voor 10,- heb je een kaartje maar voor iets meer (25,-) heb je eerste keus en mag je tijdens de opbouw al rondstruinen. 

Theater

Husbands and Wives

Jack en Sally gaan scheiden. Het is een gedeelde beslissing, we’re both fine, beweren ze. Maar voor hun vrienden Gabe en Judy is het een ontzettende schok. Is ons huwelijk wel zo goed als we denken dat het is, vragen zij zich af. Toneelgroep Amsterdam speelt Husbands and Wives, gebaseerd op de film van Woody Allen. Met Gijs Scholten Aschat, Halina Reijn, Ramsey Nasr en Robert de Hoog. De hele maand februari in theaters door het hele land.

Tentoonstelling

ART Rotterdam

Van donderdag 9 februari tot en met zondag 12 februari 2017 opent Art Rotterdam 2017 zijn deuren voor het publiek. Art Rotterdam richt zich uitsluitend op 'jonge kunst' en biedt een variëteit aan tentoonstellingsvormen aan. Locatie is wederom de Van Nellefabriek, het icoon dat op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO prijkt. Maar ook de rest van Rotterdam bruist van de open ateliers, performances en pop up-shows. Op naar Roffa dus.

Muziek

The Weeknd

Op 24 februari staat dé muzieksensatie van dit moment in de Ziggo Dome, The Weeknd. In november 2016 bracht hij zijn album Starboy uit, de titeltrack met Daft Punk werd vervolgens in minder dan een week meer dan 17 miljoen keer gedownload. Het concert in Ziggo Dome is voor een groot deel uitverkocht maar er zijn nog zogenaamde Pen Package-kaarten. Niet goedkoop (291,-) maar dan heb je wel een topplek aan de zijkant van het podium...

 

Film

T2: trainspotting 

De eerste Trainspotting, gebaseerd op een boek van Irvin Welsh, veroorzaakte de modegrill ‘heroïne chic’ en bezorgde regisseur Danny Boyle en acteur Ewan McGregor een doorbraak. We zijn nu twintig jaar verder. Tijd om de heren Renton, Spud, Sick Boy en Begbie weer eens met een bezoekje te vereren. Hun levens blijken behoorlijk veranderd, maar op veel terreinen ook hetzelfde gebleven. In deze opvolger keert ex-verslaafde Mark Renton terug naar huis. De rest van zijn vrienden wacht hem op voor een warm welkom. Vanaf donderdag 16 februari in de bioscoop.

 

Cabaret

Leids Cabaret Festival

Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Van 6 t/m 11 februari vindt het Leids Cabaret Festival plaats. Om zelf mee te doen ben je nu te laat, de deelnemers zijn inmiddels bekend, maar gaan kijken kan nog wel. Vorig jaar werd zowel de jury- als de publieksprijs gewonnen door Martijn Kardol (lees verder door voor een interview met hem) en ook namen als Sanne Wallis de Vries, Micha Wertheim en Lebbis&Jansen begonnen hun carrière op dit podium. Wie mogen we op 11 februari aan dit rijtje toevoegen? De Gestampte meisjes, Bovenste Knoopje Open of De Hygiëna's misschien? De namen van de deelnemers maken op zijn minst nieuwsgierig...

5 prikkelende vragen aan cabaretier Martijn Kardol

Hij won het Groninger Studenten Cabaret Festival (2015) én de jury- en publieksprijs van het Leids Cabaret Festival (2016). Hij heeft een column bij 3FM en in maart gaat hij toeren met de try-outs van zijn eerste solovoorstelling ‘Bang’. Martijn Kardol (27) maakt op jonge leeftijd zijn dromen waar. Vijf vragen aan dit sympathieke talent.

Je komt uit Barneveld. Dan denk ik aan kippen en kerken. Jij?

Ik ook. Er liggen hier eieren op de rotondes en er zijn onlangs weer twee nieuwe kerken gebouwd waar 2500 mensen in kunnen. Het hele land seculariseert, maar hier zitten de kerken iedere zondag stampvol. Toen ik achttien werd, was ik redelijk wanhopig om de wijde wereld in te trekken.

In één jaar won je het Gronings Cabaret festival en het Leids Cabaret festival. Hoe is het om de golden boy van het cabaret te zijn?

Dat brengt behoorlijk wat druk met zich mee. Mensen gaan je in de gaten houden en verwachten dat je altijd héél grappig bent. Gelukkig kan ik dat redelijk naast me neerleggen. Het is vooral een mooie kickstart geweest, deuren gaan makkelijker voor je open. In oktober ga ik toeren met mijn eerste solovoorstelling van anderhalf uur. Voor mij begint het nu pas echt. Ik wil bewijzen dat ik meer ben dan een talent.

Trainen is voor de talentlozen. Eens?

Oneens. Timing en humor is niet echt aan te leren, maar ik heb heel wat slechte audities en optredens moeten doen om te ontdekken wat mij specifiek grappig maakte. Mijn toelatingsauditie voor de toneelschool in Amsterdam was een lachertje. Ik deed een monoloog uit een voorstelling van Acda & De Munnick. Die had ik niet eens in het echt gezien; ik had de cd. De toelatingscommissie snapte er niets van wat die jongen uit Barneveld aan het doen was. De afwijzing was een grote klap, maar ik wist zeker dat ik het toneel op wilde, dus ik zette door. Ik ging naar Londen om spel- en zanglessen te volgen, deed try-outs, ging naar de BNN University, keek veel naar andere caberatiers én naar mezelf. Vooral dat laatste is soms pijnlijk, maar leerzaam. Als je als cabaretier niet durft te falen, kom je niet ver.

De voorstelling waar je aan werkt heet Bang. Waar ben jij bang voor?

Precies waar mijn voorstelling over gaat. Op 14 juli 2016 zat ik in de buurt van Nice. Ik had niets in de gaten terwijl mensen in Nederland of waar dan ook op hun telefoon van minuut tot minuut de ontwikkelingen konden volgen. Het gerucht ging dat in de vrachtwagen nog een heel stel terroristen zaten die Nice onveilig zouden maken. Toen was ik écht bang. Om maar een cliché aan te halen: het komt dan wel heel dichtbij. Mijn voorstelling gaat over die twee werelden: er middenin zitten en niet weten wat er gebeurt en van afstand het gevoel hebben er middenin te zetten.

Je hebt een ongebruikelijke baan gekozen voor iemand met een stotter. Hindert het je?

Ik heb er weinig tot geen last van omdat het me niets kan schelen dat ik stotter. En het beïnvloedt mijn timing niet. Daar kwam ik achter toen ik voor het eerst op een podium stond. Ik moest in atheneum 4 voor een project meedoen aan een toneelstuk. Toen ik eenmaal in mijn rol zat, merkte ik dat mijn stotter verdween. Dat vond ik heel vet! Daarna is het stotteren ook in mijn dagelijkse leven enorm afgenomen. 

Oer-Hollandse oplichtingspraktijken

Een Amerikaan als Marc Dreijer (zie Z Docs deze maand) spant natuurlijk de kroon als het om oplichting gaat. Maar deze drie Nederlandse ‘piramidebouwers’ konden er ook wat van.

René van den Berg, Gooische tennissponsor

Aantal gedupeerden: 1400
Schade: 127 miljoen euro

De case: In 2005 viel het doek dan eindelijk voor tennis-mecenas Rene van den Berg. Terwijl het allemaal zo hoopvol begon. Van den Berg maakte naam als sponsor van de Hilversumse tennisclub Hilverheide. Daar maakte hij toppers als Michaëlla Krajicek en Martin Verkerk twee keer nationaal kampioen. Het leverde Van den Berg een zekere status op die goed van pas kwam toen hij zich opwierp als beleggingsgoeroe voor leden van de tennisclub. 

Van den Berg beloofde gouden bergen. Hij zou het geld in grond investeren. Eerst in booming Turkije, daarna via een Joegoslavische tussenpersoon in Tsjechië. Doordat Van den Berg de eerste inleg als ‘rendement’ uitbetaalde, creëerde hij een op het oog betrouwbare beleggingsclub met een solide uitstraling. Later zou deze eerste lichting de tennis-mecenas nog door dik en dun blijven steunen, tot ze werden wakker geschud door de kille, kaalgeplukte werkelijkheid.

Want al snel bleek dat er door Van den Berg geen miljoenen waren geïnvesteerd maar dat de inleg van nieuwe beleggers werd gebruikt om oude beleggers uit te betalen. Een klassiek geval van een ponzi-scheme. De zaak nam uiteindelijk allerlei absurde wendingen. Terwijl Van den Berg al in de bak zat, bleef hij schermen met een geheimzinnige Joegoslaaf die ineens zeventig miljoen zou uitkeren. Als de autoriteiten zo vriendelijk waren hem even vrij te laten, dan kon hij contact met hem opnemen. De Joegoslavische partner, waarnaar inmiddels diverse detectivebureaus op zoek waren, bleef echter onvindbaar. 

Ook curieus: een groep vertrouwelingen rond Van den Berg leed aan een dusdanig heftige vorm van cognitieve dissonantie dat ze het bittere einde (en tegen beter weten in) bleven geloven in de tennisballenbelegger. Naast particulieren, waaronder complete families, wist Van den Berg ook het Bronovo-Ziekenhuis en grootmeester Hans Bohm te foppen.
Uiteindelijk liet de rechter zich niet voor de gek houden. Van den Berg werd failliet verklaard en tot vijf jaar cel veroordeeld. Inmiddels is hij weer vrij. Volgens de laatste berichten organiseert hij tegenwoordig midgetgolftoernooien. 

Remco Voortman en Danny Klomp, Palm Invest

Aantal gedupeerden: 300
Schade: 30 miljoen


De case: Een glimmende folder, website met mooie plaatjes vol wuivende palmen, een bezoekje aan de Miljonairfair en een interview in het zakenprogramma van Harry Mens: wat kon er in vredesnaam mis gaan met het gegarandeerd succesvolle investeringsvehikel Palm Invest? Nou ja, alles.

Palm Invest was het geesteskind van de snelle jongens Remco Voortman en Danny Klomp. De twee wisten tal van beleggers te verleiden, niet alleen met een agressieve marketingcampagne waarin de belofte van een bijna ongeloofwaardige hoog rendement van negen procent centraal stond. Maar ook met een lifestyle die uitstraalde dat het de heren buitengewoon voor de wind ging. 

Een typisch geval van fake it till you make it. De voorgespiegelde beleggingen in het economische explosief groeiende Dubai bleken op drijfzand gebaseerd. De rendementen van de eerste investeerders werden betaald met de inleg van latere klanten. Wederom een voorbeeld van een klassiek piramidespel.

Toen de betalingen op een gegeven moment uitbleven en de eerste ongeruste obligatiehouders zich begonnen te roeren, nam ook de zaak Palm Invest diverse onverwachte wendingen. Zo dook ineens de luidruchtige advocaat Dion Bartels op, die zich sterk ging maken voor de gedupeerden. Hij zou later en boek schrijven over de zaak. 

In 2009 gingen Klomp en een andere Palm Invest kompaan naar een afspraak in Antwerpen waar ze twee - kennelijke- afpersers ontmoeten. Klomp betaalde het bezoekje met een verminking. Bij hem werd na een langdurige mishandeling een teen geamputeerd met een betonschaar.

Voortman en Klomp bleken in ieder geval geen rooie cent in Dubai te hebben geïnvesteerd. In plaats daarvan leefden ze er op los en investeerden ze de inleg van hun beleggers in boten, villa’s en een wagenpark vol Ferrari’s. 

Advocaat Bartels ontmaskerde het tweetal uiteindelijk en wist nog negen miljoen euro te traceren. Ondanks de bittere tranen die Klomp en Voortman in de rechtszaal plengden, werden de heren allebei tot een kleine vijf jaar gevangenis veroordeeld. 

Patrick de Rijk, Ferdinand Snijtsheuvel en Charles van Eck, Centurion

Aantal gedupeerden: 600
Schade: 32 miljoen

De case: Ook hier werden zonnige vakantiehuisjes in een even zonovergoten oord als lokkertje gebruikt. Centurion Vastgoed beloofde een vakantiepark vol villa’s te bouwen in Costa Rica, zo bleek uit de glanzende advertenties die het trio liet plaatsen. Dat sloeg aan. Tussen 2009 en 2014 haalden de heren maar liefst miljoenen op met de uitgifte van obligatieleningen en winstcertificaten. 

In eerste instantie wist Centurion onder de radar te blijven, door de beleggingsproducten zo in te richten dat de AFM geen toezicht hoefde te houden. Maar na een tijdje liep de boel toch in de gaten en sloeg de FIOD toe. Hierna ging het snel bergafwaarts. 

Er werd een stichting gevormd door belanghebbende gedupeerden. Het trio moest met de billen bloot. En daarbij bleek dat er in Costa Rica, op een paar modelwoningen na, nauwelijks geld in het Zuid-Amerikaanse vakantieland was geïnvesteerd. 

Wat er wel gebeurde was dat de heren af en toe een stukje grond verkochten en daarvan nieuwe beleggers hun eerste rendementsrondje uitbetaalden. Ook geld van nieuwe beleggers werd voor dit piramidespel gebruikt. Ondertussen betaalden ze zichzelf vorstelijke salarissen uit. Bovendien snoven De Rijk en Van IJck er maandelijks een Colombiaanse cokeveldje doorheen. 

Voormalig Centurion-directeur Patrick de Rijk is uiteindelijk tot vier jaar veroordeeld door de rechter. Zijn compagnons Charles van Eck en Ferdinand Snijtsheuvel krijgen drie jaar, maar hun straffen zijn deels voorwaardelijk.

Meer oplichtingspraktijken? Kijk dan deze maand naar de Z Doc The 750 million dollar thief  op 7 februari om 20:30, herhaling 11 februari om 08:00/22:30

Tot het laatste gaatje

Cracking the design code

Zo lang als de Nederlandse schoenmaker Van Bommel bestaat, maken ze al brogues weet Reynier van Bommel. Maar de hoogtijdagen van weleer ziet hij niet snel terugkomen.

Er was een tijd, zo herinnert Reynier van Bommel zich, dat brogues een absolute must waren. “De jaren tachtig waren voor ons het hoogtepunt. Onder corpsleden en oudere scholieren was de brogue dé schoen. Iets anders dragen, kon gewoon niet.” Bij ontgroeningen in de Leidse studentenwereld was het de gewoonte dat feuten de vraag moesten beantwoorden hoeveel gaatjes hun brogues precies telden.

Die tijd is voorbij. Maar de brogue nog steeds een belangrijk model, zowel in de klassieke uitvoering als in de vorm van een afgeleide. Veel schoenen van Van Bommel hebben brogue-achtige elementen.

Praktisch

Het belang van de schoen binnen de totale sales van het Nederlandse schoenenmerk is echter sterk afgenomen, aldus Van Bommel. “De helft van onze schoenen zijn van het merk Floris, daar zitten ook sneakers tussen en andere schoenen met een rubberen zool.”

De brogue is geen oorspronkelijk ontwerp van de in 1789 geopende schoenenfabriek. “Was het maar waar,” verzucht Reynier. De karakteristieke schoen met gaatjesmotief komt oorspronkelijk uit Schotland waar de schoen gedragen werd door mensen die veel buiten werkten. De gaatjes die werden aangebracht op het buitenleer hadden een praktische functie. Ze zorgden er voor dat de schoenen sneller droogden. Van Bommel: “Later is men die motieven aan gaan brengen als versiering.”

Roos

Volgens Reynier zijn er drie brogue-modellen te onderscheiden. De Richelieu-brogue is herkenbaar aan een vetersluiting zonder klep. De Derby- brogue heeft wel een klepsluiting, wat volgens Reynier voordelen heeft voor mensen met een hoge wreef. En bij de zogenaamde halve-brogue ontbreken zowel de klep als de gaatjes op de neus. “Dat model hebben we wel in het assortiment maar eigenlijk is die schoen meer gangbaar in Engeland.”

Hoewel de essentie van de Van Bommel-brogue al jaren ongewijzigd is, verandert er soms wel iets aan het ontwerp zegt Reynier. “Er zijn een paar dingen waar je mee kunt spelen. Zo zie je de neus onder invloed van de mode zo nu en dan veranderen van scherp naar stomp. Ook de gaatjesversiering op neus, die we ‘de roos’ noemen, is onderhevig aan verandering.”

Smiley

Het maken van een paar brogues vergt volgens Van Bommel zo’n tweehonderdtachtig handelingen. Het is daarmee een van de meest arbeidsintensieve schoenen die Van Bommel produceert. Het fraaie van de klassieke brogues is volgens Van Bommel dat de schoen altijd weer in een variatie kan komen. Dit jaar brengt van Bommel modellen uit waarbij de gaatjes in de vorm van een emoticon, de smiley, worden gelaserd. Van Bommel heeft dan ook ruimschoots vertrouwen in de toekomst van de klassieke schoen: “De brogue biedt eindeloze creatieve vrijheid.”