paul_van_liempt.png

Paul van Liempt

@paulvanliempt

Paul van Liempt is presentator van het programma 'Van Liempt, één op één', elke maandag om 22.30 op RTL Z. Hij schrijft over ondernemerschap. En de rol van media.

Opinie

Wat Frankrijk kan leren van de échte Nederlandse populist

Wat was Europa opgelucht over de uitslag in Nederland, de opmaat voor de grote mensen verkiezingen in Frankrijk. Ik zat met bevriende journalisten naar het uitslagencircus te kijken en moest lachen om de lichte teleurstelling die zich gaandeweg de avond van het gezelschap meester maakte.

Daar zaten een paar mannen die boeken hadden geschreven, die de inhoud heel belangrijk vonden, maar toch stiekem op een sensationele ontknoping hoopten, met veel zetels voor de PVV. Want dat zorgt voor reuring in het land, zoals Trump in Amerika de cijfers van hem vijandige media omhoog stuwde.

Het is de ambivalente houding die ook de oorlogscorrespondent kenmerkt. Je zit in gevaarlijk gebied, je hoopt natuurlijk dat er niets ernstigs gebeurt, maar na een paar rustige weken waarin de adrenaline maar niet wil opspelen, komen vanzelf dubbelhartige, of misschien zelfs perverse, gedachten bovendrijven. Gedachten die later, in alle beschouwelijke rust van de schrijftafel, weer wegdrijven, maar toch.

Nu een kleine week na de verkiezingen het stof is neergedaald, valt op hoeveel makkelijke analyses er gemaakt zijn. Met als rode draad de conclusie: back to normalcy. Alsof het populisme uit de polder is verdreven. Veel ideeën van Wilders zijn inmiddels door anderen overgenomen, maar het door hem verwoorde onbehagen bestaat nog steeds, de polarisatie is nog lang niet van het toneel.

Als Clinton in Amerika had gewonnen, hadden diezelfde analyses ook volstaan met 'zie je wel, niets aan de hand'. Na de door de linkse politicus Alexander van der Bellen gewonnen verkiezingen in Oostenrijk, las ik ook overal dat 'het gezonde verstand' had gezegevierd, de rechtspopulist Norbert Hofer was verslagen. De uitslag, 53 tegen 46 procent, geeft juist een sterk verdeeld beeld te zien. Kijk eens naar de uitslagen in de grote steden: de PVV en Denk slaan daar flink aan, daar wordt het multiculturele drama nog meer op de spits gedreven.

En dan is er nog zoiets als de definitiekwestie: wie was in Nederland de grootste populist. Als we ervan uitgaan dat een populist iemand is die het volk naar de mond praat, zou ik Jesse Klaver hoog op de populisme ranglijst willen plaatsen. Geen groot licht maar wel in staat om met een uitgekiende, quasi nonchalante presentatie zijn woorden van een zwaarder gewicht te voorzien dan ze bij nadere bestudering betekenen.

Al eeuwenlang is nostalgisch nationalisme een beproefde manier om de verkiezingen te winnen. Gideon Rachman in de Financial Times zegt dat Brexit inspeelde op 'Take Back Control' en dat de slogan van Donald Trump 'Make America Great Again' was. De verliezende strategie was die van Hillary Clinton, 'selling the present', zoals campagne tegen de Brexit zich richtte op behoud van de status quo.

Le Pen gaat in Frankrijk vol inzetten op nostalgisch nationalisme, het werkt daar, met mooie verhalen van verlangen naar de status van supermacht, die jammerlijk verloren ging. Hier moet je geen status quo verhaal tegenover zetten, maar een vorm van futuristisch populisme. Wat Klaver probeert.

Het werkt alleen als je jong bent en je het volk een glorieuze toekomst voorspiegelt. Zie Kennedy, met het verhaal 'to put a man on the Moon'. Of Tony Blair, de jongste premier sinds 1812, Trudeau in Canada en hier dus Klaver.

In Frankrijk gaat de 39 jarige Macron het proberen, hij zou bij winst de jongste Franse leider sinds Napoleon zijn. Hij zal het volk met prachtige vergezichten moeten verleiden om over een paar maanden het Elysée binnen te wandelen. Maar doe niet alsof je wars van populisme bent, daar is het volk uiteindelijk te slim voor. 

Meer van Paul van Liempt

Meer opinie