Politiek

'Trump en Brexit dwingen ons om in de spiegel te kijken'

Frederieke Hegger • 25 december 2016 08:39 @frederiekeh

'Trump en Brexit dwingen ons om in de spiegel te kijken'
Joost Röselaers

Meer populisme, het 'nee' van de Britten en Trump; 2016 was voor velen een jaar vol bagger. Maar volgens predikant Joost Röselaers hoeven we niet alleen maar somber te wezen bij de kerstboom. In tegendeel, een revolte tegen het establishment zou vooral een mooie aanleiding moeten zijn tot zelfreflectie.

In juni van dit jaar ging er een golf van ongeloof door The City, het bankiershart van Europa. Een meerderheid van de Britse kiezers stemde voor een brexit. Na de eerste schok kwamen de vragen: is dit straks nog wel mijn thuis? Gaan we met het gezin naar Amsterdam of naar Frankfurt? Waar gaat het heen met Europa?

Veel geschrokken hoogopgeleiden bespraken hun existentiële vragen met de Nederlandse predikant Joost Röselaers. Net als de Amsterdamse Zuidas, waar Ruben van Zwieten zijn ‘kerk’ heeft, heeft the City ook zijn eigen man van bezinning

Ongevraagd spiegel aangereikt

Röselaers treft veel sombergestemden. Trump, Brexit, het populisme. Het voelt voor velen alsof het allemaal de verkeerde kant op gaat. Maar de predikant ziet ook iets positiefs in de haast revolutionaire sfeer in Europa. De hoogopgeleiden in het westen krijgen ongevraagd een spiegel aangereikt.

"We gingen er vanuit dat de samenleving alsmaar liberaler zou worden, en dat zou ik zelf ook graag zo zien, maar een meerderheid lijkt daar anders over te denken. Als liberalen moeten we aanvaarden dat ons wereldbeeld niet gedeeld wordt en dat misschien ook niet alles 'beter gaat'. Dit is in elk geval een goed moment om te kijken naar de basis: wat zijn we aan het doen, en waar deden we dit ook alweer voor?"

Arrogant onbegrip

Voor zo’n gezamenlijk moment van bezinning is wel een andere houding nodig, constateert Röselaers. "In gesprekken bemerk ik een soort arrogant onbegrip. 'Wat dom van jullie om op Trump of Wilders te stemmen', lijken veel mensen te denken. Zo’n houding versterkt de tweedeling alleen maar."

De hoogopgeleiden zouden moeten durven zien waar het bij hen fout gaat en stoppen met twee maten te meten. "Trump wordt gelijk afgeschreven, en ik ga hem zeker niet verdedigen, maar ook Clinton is niet heilig. Denk bijvoorbeeld aan haar band met de financiële wereld. Ook bij haar kun je vragen stellen over haar betrouwbaarheid. Maar daar willen mensen het niet over hebben."

Meer zelfreflectie

Ook wat betreft de Europese Unie mag er wel wat meer aan zelfreflectie worden gedaan, vindt de predikant. "Ik ben enorm pro-Europa. Maar dan kijk ik naar de huidige leiders, Juncker bijvoorbeeld, en denk ik: met zulke politici heb je geen vijanden meer nodig."

De revolte tegen de EU zou aanleiding moeten zijn om terug te gaan naar de basis, zoals Röselaers het noemt, naar de oorspronkelijke tekentafel. "Die van vrede en solidariteit." Om vervolgens te durven evalueren wat er niet goed gaat, en je tegelijkertijd te realiseren wat er allemaal is bereikt. "Maar misschien hebben we nog wel een paar exits nodig voordat die realisatie er echt is."

Wat ons wel bindt

Het gaat niet eens zozeer om al die individuele 'boosmakers'. Het lijkt wel alsof iedereen behoefte heeft aan een nieuw plan. Om te weten: hier doen we het allemaal voor, constateert Röselaers. "Vroeger vertelde de kerk je wat goed en kwaad was. Dat is in vijftig jaar helemaal verdwenen en nu moeten we het allemaal zelf uitzoeken. Ik wil niet terug naar de periode waarin de kerk zoveel macht had, maar we moeten wel weer terug naar een verhaal: naar wat ons wel bindt."

En dat is precies de kans die deze crisis biedt, stelt Röselaers. Een ontmanteling van iets, of het nou de kerk is in de jaren '60 of een politiek systeem nu, het is het ultieme moment om terug te gaan naar de basis. Naar waar je het allemaal voor doet. Om (weer) de verbinding te zoeken op lokaal niveau.

Over dat laatste gaat ook Röselaers' kerstpreek dit jaar. "Mensen voelen dat dit sombere tijden zijn, maar licht vind je in de kleine dingen. Als de politiek het niet gaat doen de komende jaren, dan hoef je niet af te wachten tot er betere tijden komen. Je kan in je eigen achtertuin al voor verbetering zorgen. Door in gesprek te gaan met een brexiteer. Of langs te gaan bij de buurman die alleen is met kerst."

Joost Röselaers verhuist aankomende zomer weer naar Nederland. Hij wordt vanaf 2017 algemeen secretaris van de remonstranten. 

Bron • RTL Z / Frederieke Hegger

Gerelateerde artikelen